Damtoernooi ontaardt in klucht

Het wereldkampioenschap dammen in Moskou eindigt nog chaotischer dan het begon. Geen prijzengeld, geen tijdklokken en op de valreep een `coup'.

Na acht uur vergaderen is de zweetlucht in de ongeventileerde speelzaal van hotel Oezkoje nog penetranter dan tijdens een doorsnee-speeldag. Het loopt tegen de avond en de jaarvergadering van de werelddamfederatie (FMJD) bereikt het kookpunt. Het bestuur van de afwezige president Wouter van Beek is afgetreden. Nederland dreigt uit de federatie te stappen. De Rus Klimasjov, een kogelronde man in crèmekleurig pak, maait met zijn vuist door de lucht. ,,Ik heb het gehad met jullie!'', brult hij. ,,Het wereldkampioenschap dammen is voorbij! Morgen schop ik jullie het hotel uit.''

Het is zaterdag en het WK dammen 2000 in Moskou dreigt nog chaotischer te eindigen dan het begon. En het leek zo'n aardig idee het toernooi nu eens niét in Nederland te houden. Letland stelde zich kandidaat, maar de Letten kregen onderling ruzie. Dus werd het Moskou. Roman Klimasjov, de voorzitter van de Russische dambond, zou het wel even regelen. Topdammer Harm Wiersma zag af van deelname wegens de onduidelijkheid over het prijzengeld. Daarover is ook na vijftien speeldagen niets bekend. ,,De Russen voeren gewichtige telefoongesprekken met vijf banken, dus wie weet'', zegt de Nederlandse teamcoach Paul Oudshoorn hoopvol. Maar op meer dan een diploma hoeft de aanstaande wereldkampioen niet te rekenen.

,,Bar en boos, deze organisatie'', zucht hoofdarbiter Henk Fokkink. Het Nederlandse smaldeel heeft vrijwel alles meegenomen naar Moskou – borden, schijven, vlaggetjes, notatieformulieren. De Russen beloofden per e-mail de tijdklokken te regelen. Fokkink: ,,Komen we aan, vragen ze: waar zijn de klokken?'' Uiteindelijk werden er wat antieke klokken bijeen gescharreld en kon het toernooi beginnen. Zonder de deelnemers uit West-Afrika en Curaçao overigens, want die wachtten thuis op hun visa. Inmiddels zijn ook zij gearriveerd. Ze spelen hun achterstallige partijen tijdens de rustdagen.

Hotel Oezkoje kijkt uit over de buitenwijk Jasenevo, vroeger een bastion van KGB'ers en militairen. De metrohalte ligt twintig minuten klauteren over sneeuwhopen en duistere binnenplaatsen. Daarna is het nog een half uur rijden naar het centrum. De meeste dammers hebben daarom van Moskou alleen ingesneeuwde torenflats gezien. Ze zijn veroordeeld tot hotelkamertjes in Sovjet-stijl, een verlaten lobby waar twee televisies elkaar tegenspreken, en de Russische keuken. ,,Rare vis, vette soep'', zo vat coach Oudshoorn het menu samen. De coach is waterdrager, want consumpties voor de spelers zijn ook niet voorhanden. ,,Rob Clerc drinkt liters tijdens zijn partijen. Je kan hem dat chloormengsel dat uit de kraan komt moeilijk voorzetten. Ik sjouw wat af.''

Een prettige bijkomstigheid van de chaos is dat de dammers in de eerste rondes van het toernooi danig uit hun evenwicht zijn en fout op fout stapelen. Het percentage remises, de gesel van het moderne dammen, is laag. Na de voorlaatste speelronden leidt de Rus Tsjizjov, die sinds 1988 een abonnement heeft op de wereldtitel, met 21 punten. De Let Valneris volgt op één punt achterstand. Clerc heeft nog een kleine kans: hij speelt in de laatste ronde tegen Tsjizjov.

Afgelopen weekeinde deelden de spelers het hotel met de bobo's van het internationale dammen, die hun jaarvergadering houden. De FMJD telt 45 leden, maar serieus gedamd wordt er slechts in Nederland, West-Afrika, Brazilië en de voormalige Sovjet-Unie. Nederland heeft het geld én de organisatie, Rusland de wereldkampioenen.

Maar weinig topspelers kunnen leven van het dammen, en verdienen bij met columns in dagbladen. Sponsors, spelers, publiek: op alle punten bevindt het dammen zich in een neerwaartse spiraal. De bond verdoet intussen de tijd met intriges, die in hotel Oezkoje een amusant, maar zinloos schouwspel opleveren. Hoofdarbiter Fokkink vergelijkt de situatie met het schaken, dat wordt gedomineerd door maffiose types uit de voormalige Sovjet-Unie. ,,Helaas hebben onze maffiosi bijna geen geld.''

Neem Roman Klimasjov, voorzitter van de Russische dambond. Deze kale, moddervette verschijning loopt doorgaans in glimmende trainingsbroek door het hotel, het elastiek ter hoogte van zijn borstbeen. Van organisatorisch falen wil hij niets weten. Het gaat juist hartstikke goed. Klimasjov blijkt op de jaarvergadering van FMJD een coup te hebben beraamd. Rond de tafel zitten plots delegaties uit Oezbekistan, Armenië en Georgië. ,,Ik heb die mensen nog nooit gezien'', zegt Theo van den Hoek van de Nederlandse dambond. De nieuwelingen eisen stemrecht. Dat verhoudt zich moeizaam met het statuut, dat bepaalt dat alleen landen die hun contributie betalen, mogen stemmen. Dat zijn er zes. Estland tovert vijfhonderd gulden tevoorschijn, Oekraïne een cheque. ,,Ik vraag me af of die gedekt is'', mompelt Van den Hoek.

Zo zijn er dan acht stemmers, maar ook wanbetaler Klimasjov en zijn vrienden eisen stemrecht. Verhitte verklaringen in het Engels, Frans en Russisch volgen. Uiteindelijk besluit de Poolse voorzitter dat iedereen mag stemmen, want: ,,Ik ben vader van drie kinderen en wil naar huis.''

Met 13 wanbetalers vóór en 7 betalers tegen neemt de vergadering een motie van wantrouwen tegen het bestuur aan. Dat levert prompt de portefeuilles in. Daarna stelt de tevreden Klimasjov voor de baantjes te verdelen. Voor zichzelf had hij een vice-presidentschap in gedachten. Zijn kompaan Hodja Doerdejev uit Turkmenistan wil best voorzitter van Azië worden.

Dan wordt het de zuinig zwijgende Van den Hoek toch te gek. Als er baantjes worden verdeeld, stapt Nederland uit de dambond. Het pandemonium is compleet. ,,Ga dan weg. Daar is het gat van de deur'', roept Doerdejev, een ambitieuze tapijtenhandelaar met plastic zonnebril. Hij heeft zojuist uitgelegd dat Turkmenistan de rol van Nederland als wereldcentrum van het dammen wil overnemen. Vierduizend dammers zou de woestijnrepubliek tellen. ,,Ongelooflijk veel jong talent.'' President Turkmenbasi, de grote roerganger, heeft een marmeren Dampaleis laten bouwen, beweert Doerdejev. De Nederlanders houden het erop dat de Turkmeense dambond bestaat uit Doerdejev en zijn zonen.

Een dag later, als de grootste opwinding voorbij is, klinkt in de ruimte naast de speelzaal een daverende ovatie. De werelddamfederatie heeft zojuist Roman Klimasjov bedankt voor zijn voortreffelijke toernooi. Glunderend gaat de Rus op de foto met de Nederlanders. Van den Hoek: ,,Nou ja, hij moet mijn ticket voor de terugreis nog betalen, dus vandaar.''