Volbloed separatist

Al meer dan veertig jaar droomt Bernard Landry ervan om president te worden van de Franstalige Republiek Québec. Deze week werd die droom voor de helft werkelijkheid. Na 25 jaar als prominent lid van de regerende Parti Québécois (PQ) is Landry eindelijk opgeklommen tot partijleider en premier van Québec. Rest hem de deelstaat van 7,5 miljoen inwoners onafhankelijk te maken van Canada.

Landry is Lucien Bouchard opgevolgd. Bouchard, een charismatisch, gematigd separatist, slaagde er in 1995 bijna in om het grondbeginsel van de partij, onafhankelijkheid voor Québec van Canada, te verwezenlijken. Toen stemde 49,4 procent van de Québécois bij een referendum voor la souveraineté. Sindsdien is de steun voor onafhankelijkheid gedaald; begin dit jaar stelde Bouchard vast ,,er niet in geslaagd te zijn de vlam brandende te houden'' en kondigde hij plotseling zijn vertrek aan.

Aan de 64-jarige Landry, tot gisteren vice-premier en minister van Financiën in Québec-stad, nu de taak om de separatistische vlam weer aan te wakkeren. Canadese waarnemers menen dat als het de aanbeden Bouchard niet lukte om Canada open te breken, het voorlopig niemand zal lukken. Landry heeft echter een belangrijke eigenschap in zijn voordeel: in tegenstelling tot Bouchard, die in zijn politieke loopbaan meer dan eens met het federalisme flirtte, is hij een onvermoeibaar separatist.

Landry staat bekend als gewiekst en charmant, met een onbeheersbare neiging tot provocatie. Onlangs viel een groot deel van Canada, inclusief Québec, over hem heen nadat hij de Canadese vlag had bestempeld als een rood vod (un chiffon rouge). Achteraf verklaarde hij dit bedoeld te hebben als ,,een rode lap voor een stier''. Momenteel kibbelen Québec en Ottawa over de vraag of Landry een toespraak mag houden bij de Summit of the Americas, volgende maand in Québec-stad. Ottawa vindt van niet, want alle andere sprekers vertegenwoordigen een land, en dat geldt niet voor Landry. Québec meent juist dat Landry in zijn eigen hoofdstad ,,de mond wordt gesnoerd''.

Van Landry kan dan ook een meer confronterende stijl worden verwacht. De vraag is of hij Canada ook zal ontwrichten met een kamikaze-referendum over onafhankelijkheid. Onder de bevolking van Québec bestaat daar weinig animo voor, maar voor Landry dringt de tijd. De regeertermijn van de PQ loopt in 2003 af, en de kans is groot dat de partij, zonder Bouchard als lijsttrekker, de volgende verkiezingen verliest van de pro-Canadese Liberale Partij van Québec, onder aanvoering van de populaire federalist Jean Charest.