Rembrandt, juwelen en een paard van brons

Dit jaar presenteren zich 197 handelaren uit 13 landen op de Tefaf, de jaarlijkse kunstbeurs in Maastricht. Europese en Amerikaanse bezoekers verlustigen zich aan werken van Rembrandt en Munch, en diamanten bij Cartier.

De champagne bruiste gisteren bij de opening van de met vele tulpen versierde Tefaf, de beurs waarop dit jaar 197 handelaren uit dertien landen zich presenteren met een overweldigend aanbod aan kunst en antiek. Het MECC in Maastricht is weer negen dagen lang het centrum van de internationale kunsthandel. De ruim 66.000 bezoekers van het vorige, succesvolle jaar hoopt men op zijn minst te evenaren.

Als vanouds is de sterkste sector die van de 16de- en 17de-eeuwse Hollandse en Vlaamse meesters. Topstuk is het schitterende `Portret van een dame van 62 jaar' dat Rembrandt in 1632 schilderde, en dat onlangs door kunsthandelaar Robert Noortman voor ruim 70 miljoen gulden op de veiling werd gekocht. Het ovale schilderij pronkt tegen de buitenwand van zijn stand, achter glas en gechaperonneerd door een stevige bewaker. De bijzondere lichtval op het gezicht, de diepte en expressie verraden de hand van de meester. De dame wordt aangeboden voor 81 miljoen, maar het is best mogelijk dat er al ergens op de wereld een museum bezig is de benodigde fondsen bij elkaar te krijgen.

Dwalend langs de oude schilderijen verdrinkt de bezoeker in een overvloed aan bekende namen. Brueghel, Van Dijck, Ruysdael, Van Mieris, Albert Cuyp, Hondecoeter, allemaal zijn ze er, en vaak van museale kwaliteit. Maar de laatste jaren is er ook een tendens naar Franse, Duitse, Spaanse en Italiaanse meesters. Een van de zes nieuwkomers op de beurs, Caylus uit Madrid, heeft een olieverfschets van buitelende engeltjes van de beroemde 17de-eeuwse Spaanse schilder Murillo (1617-82). Bij French & Co. hangt een portret van een oude man van Titiaan (1490-1576) ter waarde van 3 miljoen gulden.

Vrij nieuw op de beurs is ook de belangstelling voor Scandinavië, met name voor de Deense `Gouden Eeuw', de periode 1800-1850 waarin Deense schilders werk van hoge artistieke waarde leverden. David Tunick uit New York heeft veertien uit privé-verzamelingen afkomstige grafische werken van de Noorse kunstenaar Edvard Munch (1863-1944) mee naar Maastricht genomen.

De bezoekers van de Tefaf komen vooral uit Europa en de Verenigde Staten. De Japanners laten het vooralsnog afweten. Dit jaar is men begonnen meer – rijke –Amerikanen naar de beurs te lokken door ze te benaderen met informatie en reisaanbiedingen. Hoeveel geld er omgaat op de beurs is niet bekend. Het succes verschilt elk jaar per sector. Van belang is ook de `nabeurs': soms gaan verzamelaars pas weken of maanden na de Tefaf alsnog tot koop over. De prijzen lopen in de vele nullen, maar men kan ook voor drie nullen terecht, onder meer bij de oude Griekse of Romeinse munten.

De sectie 20ste-eeuwse kunst is uitgebreid en heeft een meer internationaal aanzien gekregen. Er zitten kunsthandels bij als Gmurzynska uit Keulen, of Marlbourough en Waddington Galleries uit Londen. Landau Fine Art uit Montreal, Canada heeft een dubbelportret uit 1915 van Modigliani in de aanbieding, dat bijna zestig jaar in bruikleen in het Museum of Modern Art in New York heeft gehangen. Een liggende terracotta kameel, bij Ben Janssens Oriental Art, is een van hoogtepunten bij de Antiquiteiten. Het expressieve dier met levendige ogen was een grafgift. Ander topstuk is een groot, bronzen paard uit de Han dynastie bij Zen Gallery uit Brussel, een elegant, galopperend dier met gespitste oren dat 14 miljoen gulden moet opbrengen, maar daarbij is een begeleider inbegrepen.

De strenge beveiliging bij het kruispunt met de haute joallerie du monde is niet overbodig. Hier ligt voor vele miljarden in de categorie `Diamonds are a girl's best friend'. In de vitrine van Cartier ligt een 10 miljoen kostend collier met honderden briljanten, diamanten en parels, overbuurman Hemmerle uit München heeft de grootste oranje parels die je je kunt indenken. Mooie, draagbare juwelen zijn er bij Veronique Bamps uit Brussel, die een collier met kastanjebladeren uit ongeveer 1900 bezit waar je zo mee weg zou willen lopen, ware het niet dat het prijskaartje 115.000 euro vermeldt.

De Tefaf doet er veel aan zijn goede naam op te houden. Desondanks waren er vorig jaar twee incidenten rond objecten van omstreden herkomst. De Tefaf vindt de herkomst van stukken in de eerste plaats de verantwoordelijkheid van de handelaar. Het Art Loss Register controleert stukken op herkomst, honderd keurmeesters bekijken de aangeboden objecten op kwaliteit en authenticiteit. Jaarlijks wordt zo'n 1 procent afgewezen.

De stands hebben dit jaar een nieuw, uniform aanzicht gekregen. Het resultaat is rustig, maar ook wat massief en heeft niet de allure en elegantie die bij de beurs passen. De te laag opgehangen kaasdoeken zullen volgend jaar worden verhoogd. Maar in de stands heeft elke verzamelaar zijn eigen sfeer gecreëerd, van oriëntaalse rust tot een een boudoir met kroonluchters, Meissen vazen en Franse meubels.

Tefaf, MECC, Maastricht. T/m 18 maart. Dag. 11-19 uur, zondag 18 maart 11-18 uur. Inl. VVV Maastricht (043) 3252121.