Minder chaos, minder leugens

Hoe integer is het lokaal bestuur? Dat hangt ervan af, zegt Michiel de Vries na internationaal onderzoek.

Nederlandse lokale bestuurders zijn relatief eerlijk, concludeert onderzoeker dr. Michiel S. de Vries van de Katholieke Universiteit Nijmegen. Maar dat ligt meer aan de maatschappelijke problemen in een land dan aan henzelf. De Vries onderzocht de normen en waarden van lokale bestuurders in zeventien landen.

Zijn wij brave Hendriken? Alleen Zweedse bestuurders zijn eerlijker dan Nederlandse.

,,Tja, dat lijkt inderdaad zo, maar de belangrijkste uitkomst van het onderzoek is juist dat eerlijkheid geen individuele eigenschap is, maar in hoge mate wordt beïnvloed door de `bedrijfscultuur' in een gemeente en de aanwezigheid van maatschappelijke problemen, zoals corruptie en criminaliteit. In Nederland zijn overheden niet chaotisch, maar goed georganiseerd en de problemen minder groot dan in bijvoorbeeld het Oostblok. Dan komen bestuurders minder snel in een situatie waarin ze gedwongen worden om feiten achter te houden om een gewenst politiek resultaat te bereiken.''

In welk land kun je de bestuurders beter met een korreltje zout nemen?

,,In Turkije nemen bestuurders de meeste vrijheid. Van hen vindt 25 procent het onder sommige omstandigheden geoorloofd feiten achter te houden. Maar ook de bestuurders in Rusland en Slovenië, landen met grote maatschappelijke problemen, vertellen relatief gemakkelijk een leugentje om bestwil. In Nederland vindt veertien procent van de bestuurders dat in sommige gevallen aanvaardbaar.''

Waren er grote verschillen binnen Nederland?

,,Die waren er inderdaad. Ik kan niet zeggen welke gemeenten het niet zo nauw nemen met de waarheid omdat het een geanonimiseerd onderzoek was, maar er waren wel grote onderlinge verschillen. Die verschillen waren overigens niet regionaal aan te duiden.''

Wat vindt u van de uitkomsten van het onderzoek?

,,Ik had verwacht op ethische overwegingen te stuiten, maar de bestuurders zijn alleen eerlijk als zij het gevoel hebben dat ze zich dat kunnen veroorloven, heel pragmatisch. Dat vind ik als mens wel teleurstellend ja, dit is de eerste keer dat de uitkomsten van een van mijn onderzoeken mij niet bevallen.''