Ik kan houthakken

Verwarming met een houtkachel is gezellig, milieuvriendelijk en efficiënt. Maar hoe kom je aan hout? Je kunt natuurlijk bij het benzinestation zo'n netje haardhout meepakken, maar de echte houthandelaar levert hout voor eenderde van die prijs. Houthandelaren zijn te vinden in de Gouden Gids (kijk bij houtskool, of bij open haardhout) en op internet. Ze leveren een kubieke meter brandhout voor een bedrag tussen de 100 en de 130 gulden, inclusief bezorging.

Een kubieke meter is hier nooit een echte kubieke meter: het zijn zoveel houtblokken als er in een bak van een meter hoog, breed en diep kan worden gestort. De handel spreekt van een stère. Het werkelijke volume van een stère is ongeveer 0,5 tot 0,6 kubieke meter. Meestal levert de houthandelaar de blokken in een lengte van 25 cm, maar andere lengtes zijn bespreekbaar. Het is in vrijwel alle gevallen gekloofd hout: hout dat in de lengterichting is gespleten. Dat brandt beter dan ronde stammetjes, en het droogt sneller.

Vraag van tevoren welke houtsoorten geleverd worden. Per kilogram ontlopen de verschillende soorten elkaar weinig in verbrandingswaarde, een kilo eikenhout geeft vrijwel dezelfde hoeveelheid warmte als een kilo populierenhout. Maar omdat hout in dichtheid zeer varieert en brandhout niet per kilo, maar per kubieke meter wordt verkocht, heb je dus veel meer warmte van een kuub eiken dan van een kuub populier. Een mengsel van eiken, beuken en essen voldoet goed. Vurenhout is voor de open haard niet geschikt – het spat en knettert te veel – maar kan in een houtkachel heel goed fungeren als aanmaakhout of met andere soorten meebranden.

Vraag ook hoe oud het hout is, brandhout moet een jaar of twee drogen. Jonger hout brandt ook, maar de verdamping van het water in dat hout kost zoveel energie dat het rendement achteruit holt. Houd er dus rekening mee dat je het hout zelf nog een tijd moet drogen. Stapel het buiten op en dek de bovenkant tegen de regen af. Wind en zon doen de rest.

Een goede houthandelaar kan je vertellen wat de herkomst van het hout is. Veel houthandelaren zijn gerechtigd een keurmerk te voeren, maar helaas is er niet één, maar zijn er meer keurmerken. Het merk van het FSC (Forest Stewardship Council) is het bekendst. Dit merk garandeert dat het hout afkomstig is van een duurzaam beheerd bos. Nederland is niet een erg bosrijk land, maar toch is 10 procent van de oppervlakte bos: zo'n 330.000 hectare. De uitdunning en verjonging van al die bossen levert een forse stapel hout en een deel daarvan wordt als brandhout op de markt gebracht. Soms levert het onderhoud van een plantsoen of een gemeentelijk bosje hout op dat voor een schappelijke prijs aan particulieren wordt verkocht. Informatie via het gemeentehuis of op de gemeentelijke website.

Wie zelf een flinke tuin heeft, of op het platteland woont, kan andere afwegingen maken. Iedere snoeibeurt levert een flinke hoeveelheid hout op, en het is zonde om dat bij het grof vuil te zetten. Om te beginnen kunnen takjes en twijgjes heel goed als aanmaakhout worden gebruikt. Breek ze in stukjes en laat ze drogen in een houten krat of in een jute zak.

Dan kan het zijn dat je in je tuin snelgroeiende bomen hebt, die zo nu en dan geknot of teruggesnoeid moeten worden. Wilgen zijn beruchte hardgroeiers en wilgenhout heeft wel geen hoge dichtheid – het brandt snel op – maar als je het gratis kunt krijgen is er niets op tegen. Heel aantrekkelijk is ook een snelgroeier als de esdoorn, en zonder de boom te vernietigen kun je vrijwel elk jaar een paar flinke scheuten afzagen.

Zelf hout kappen betekent de aanschaf van een goede boomzaag. Beugelzagen met een verwisselbaar zaagblad zijn niet duur en ze schieten door het hout heen. Wacht niet te lang met het vernieuwen van een stomp zaagblad. Voor het afkorten is een zaagbok onontbeerlijk. Van een gedemonteerde pallet is heel goed een zaagbok te maken.

Zaag het hakhout in stukken van 25 of 50 cm en kloof het meteen daarna. Jong hout klooft gemakkelijker dan gedroogd hout en gekloofd hout droogt ook beter. Koop daarvoor een speciale kloofbijl met een lange steel. Een kloofbijl heeft een stompere hoek dan een gewone bijl.

Zet een veiligheidsbril op als je gaat kloven en houd kinderen uit de buurt. Vergeet niet af en toe het zweet van je voorhoofd te wissen. Dat is het leuke van brandhout: je krijgt het er twee keer warm van.