Conservatisme

In zijn bijdrage over het conservatisme (NRC Handelsblad, 3 maart) schrijft J.L. Heldring dat ,,de mens niet noodzakelijkerwijs de mens een wolf is, zoals het gezegde wil''.

Het artikel (waarvan de strekking mij overigens bijzonder aanspreekt) illustreert juist dat het gezegde `de mens is de mens een wolf' wel degelijk van toepassing is, zij het op een heel andere manier dan men gewoonlijk bedoelt. De sociale gedragspatronen van wolven en mensen vertonen inderdaad treffende overeenkomsten; enkele in het oog springende kenmerken zijn: saamhorigheid, onderling hulpbetoon en opofferingsgezindheid; kortom, altruïstisch gedrag.

Dit geldt, zowel bij wolven als bij mensen, binnen de groep waartoe men behoort; voor beiden is dit `groeps-altruïsme' een voorwaarde tot overleving. Bijkomende verschijnselen zijn: sociale controle en correctie waar dit nodig wordt geoordeeld. Naar buiten is (voor beiden) de houding heel wat minder idyllisch.

Hier geldt de door Heldring geciteerde uitspraak van Arthur Koestler: ,,Uit de naastenliefde van de mens ontstaat het egoïsme van de massa. De zelfzucht en de agressiviteit van de groep bestaan dankzij het altruïsme van de individu''.