Stakkers en zieltjes

Het was een aardig idee van Hero Hokwerda, die al een omvangrijke reeks vertalingen uit het Nieuwgrieks op zijn naam heeft staan, een bundel korte verhalen samen te stellen die alle teruggaan op een Grieks eiland. Volledigheid was onmogelijk, maar de twintig die hij bij elkaar heeft gebracht onder de titel Eilandliefde – zo heet ook één van de verhalen – spelen bijna alle op een eiland dat meestal ook bij name wordt genoemd. Alleen het voorlaatste, en rommeligste, `De Korhaan', betreft een `onbekend eiland'.

Het zou natuurlijk leuk zijn geweest als in deze verhalen de karakteristieken van het betreffende eiland meespeelden, maar dat blijkt te veel gevraagd. Wel wordt steeds een eiland of eilandengroep genoemd, maar de helft ervan zou ook op andere eilanden kunnen spelen. We moeten ermee tevreden zijn dat in negen of tien verhalen iets of veel wordt verteld over het eiland zelf, en dan valt vooral te denken aan het uitvoerige en geheimzinnige relaas over Amorgós met zijn waterorakel (`Mirabella'), het originele maar wel heel korte `Sinte Maria van de Phaeaken' dat op Korfoe speelt, en het aandoenlijke `De Grote Tocht' over een schipper op Mytilíni (Lesbos) die, oud geworden, toch nog een band probeert te onderhouden met zijn boot.

De rol van het toerisme komt in een aantal verhalen ter sprake en in drie ervan speelt het toerisme een hoofdrol in de vorm van naaktstranden die de plaatselijke bevolking, maar ook de soldaten – vlak tegenover Turkije overvloedig gestationeerd – niet onberoerd laten. Het verhaal `En leid ons niet in verzoeking' van de arts-literator Periklis Sfyrídis, vond ik meteen het beste uit de bundel. Treffend is ook `Als een hond' van Nikos Nikolaídis dat is gelokaliseerd op Cyprus (Limassol).

De vertaling leest prettig maar ik zou één bezwaar willen maken. Er komen nogal wat `stakkers' in voor, te veel. Dit gaat terug op het woord `kaymènos' (letterlijk `verbrande') dat de Grieken in de mond ligt bestorven en waarmee ze willen aanduiden dat iemand een heel klein beetje zielig is. Toen ik in een ver verleden, zwaar beladen, langs afgelegen Griekse dorpjes trok in een tijd dat het woord `toerist' daar nog onbekend was, hoorde ik oude mompelende vrouwtjes mij vaak zo betitelen. Maar `stakker' is een te sterke vertaling. Hoe dan wel? `Arme' is waarschijnlijk iets verouderd. Ik zou zeggen: `de ziel'.

Hero Hokwerda (samenstelling): Eilandliefde. Griekse schrijvers over hun eilanden. Meulenhoff, 207 blz. ƒ35,-