Mooie belegging, matig vervoer

De treinreiziger wil punctualiteit, liever dan stationswinkels. Toch is NS succesvoller als belegger en ontwikkelaar dan als vervoerder. Treinen waren vaak niet op tijd.

De treinreiziger weet het al langer door de Telfort-telefoons en de winkelpaleizen op de stations: NS is een belegger. De nationale spoorwegmaatschappij verdiende vorig jaar 3,5 miljard gulden met de verkoop van de belangen in Telfort (3,2 miljard) en World Online (WOL); de rente over de opbrengst spekte de kas voor ruim 100 miljoen gulden. Met ruim 90.000 vierkante meter in ontwikkeling is NS ook een grote partij in de vastgoedwereld, terwijl de stations- en vastgoedexploitatie inmiddels goed is voor bijna de helft van het bedrijfsresultaat.

Met het vervoer van de winkelende en bellende treinreizigers gaat het echter minder florissant, blijkt uit het gisteren gepresenteerde jaarverslag. Het gemopper op perrons en papier over late en volle treinen zal niet afnemen, nu blijkt dat in 2000 de treinen voller en vaker te laat waren. Hoewel het aantal reizigerskilometers is gestegen met 3,5 procent, staat het bedrijfsresultaat van NS Reizigers onder druk. Het daalde van 289 naar 252 miljoen gulden en president-directeur J. Huisinga liet gisteren weten dat een verbetering van het resultaat er voorlopig niet komt.

NS zelf onderscheidt twee hoofdactiviteiten: het reizigersvervoer en de exploitatie van stations en vastgoed. De buitenwereld ziet Nederlandse Spoorwegen echter als een nutsbedrijf dat mensen met de trein moet vervoeren. Op succesvolle beleggingen zit de al dan niet verlate treinreiziger niet te wachten, terwijl hoge winsten alleen maar de gedachte opwekken: van mijn centen voor het spoorkaartje. NS lijkt zich daarvan wel bewust: de miljardenopbrengst van Telfort en WOL wordt gebruikt om de maatschappelijke onvrede af te kopen met een eind vorig jaar al bekendgemaakte investering van 3 miljard gulden in onder meer het toegankelijker maken van de stations.

Deze investering is de uitkomst van een een-tweetje tussen het ministerie van Verkeer en Waterstaat (V&W) en de NS-directie. Het was zeer wel denkbaar geweest om de ruim 3 miljard gulden boekwinst als een superdividend uit te keren aan de aandeelhouder, de Nederlandse staat. In dat geval was het geld terechtgekomen bij de kassier, het ministerie van Financiën dat dan weer een meevaller zou hebben gehad. Noch V&W noch de NS had dan nog over het geld beschikt, maar de afsplitsing van de infrastructuur bood uitkomst. Het spoorwegnet en wat daaromheen zit wordt voor 160 miljoen gulden overgedragen aan de Nederlandse staat. NS geeft die drie miljard als bruidschat mee aan Railinfrabeheer, dat straks valt onder V&W, en boekt dat als een buitengewone last. Zo houden NS en V&W het geld in eigen kring en profiteert NS van de verbeteringen van de stations en het spoor.

,,Meer geluk dan wijsheid', zei Huisinga gisteren over de succesvolle beleggingen in Telfort en WOL, die op het gunstigste moment werden verkocht: ,,Maar ook goed ondernemersschap.'

Na de verkoop van het tafelzilver bestaat het ondernemersschap van belegger NS de komende jaren uit het verder realiseren van vastgoedprojecten. Zo wordt bij station Hoofddorp een kantoortoren (Pharos) van 26.000 vierkante meter gebouwd en komt er bij Amersfoort een kantorencomplex (Eempolis) van 30.000 vierkante meter. Het ondernemersschap van vervoerder NS is meer diffuus. Huisinga repte gisteren veel over kwaliteitsverbeteringen bij het reizigersvervoer, dat nu nog lijdt onder gebrek aan mensen en materieel. Huisinga: ,,Achteraf bezien hadden we in 1996 al moeten investeren in meer treinen.'