`IJskoud water houdt je vrolijk'

Club Berengija ('Bewaar de traditie') uit St. Petersburg heeft weinig op met de moderne wereld. De leden prefereren de kruidendokter boven het ziekenhuis – in het huidige Rusland niet eens zo'n slechte keus – brengen hun kinderen thuis ter wereld en vaccineren ze vaak niet. En waar een doorsnee Russische moeder haar kinderen van oktober tot april in dikke lagen kleren wikkelt, zien deze moeders de winter als de beste tijd voor het Russische oerritueel: de banja.

Aan de oever van meer Sjoevalovskoje bij St. Petersburg warmen de clubleden hun lichaam in de sauna, daarna slenteren ze naar een gat in het ijs. Ook de éénjarige Vera Razdamachina moet eraan geloven. Moeder Nadezjada Razdamachina laat haar in het water zakken tot ze begint te klappertanden en duikt dan met haar onder. Daarna wacht de hete sauna.

De Russen zijn een volk met zowel Slavische als Finse wortels. De sauna, of banja, speelde van oudsher een centrale rol in het dorpsleven. Eens per week reinigde men daar het lichaam en de geest.

De echte gelovigen houden zich aan vaste rituelen. Ze brengen de hete stoom op geur met eucalyptusolie en bier, ranselen elkaar af met berkentwijgjes, rollen door de sneeuw en nemen een duik in het ijswater. Pas achteraf wordt er gegeten en gedronken. Het rotsvaste geloof dat extreme temperatuurwisselingen zeer gezond zijn, brengt veel Russen ertoe de dag te beginnen met een emmer ijskoud water.

De 74-jarige Ivan Zjoerkovski is een Russische held. Deze voormalige professor geologie reist al jaren het land af om zijn kunsten te vertonen. Bij temperaturen van -30 rent hij onder het zingen van patriottische liederen in onderbroek drie kilometer door de bossen, hakt een wak uit en trekt een kwartier lang baantjes in het ijswater. Daarna holt hij zingend terug naar het dorp.

Onder het communisme werd Zjoerovski meermalen aangehouden en in een psychiatrische kliniek opgenomen. Nu worden zijn verrichtingen doorgaans gevolgd door enthousiaste dorpelingen, die aanmoedigingen schreeuwen. ,,Ik werd ouder en had vaak duizelingen'', zei hij onlangs. ,,De dokters schreven me pillen en medicijnen voor, maar ik koos ijszwemmen. Het houdt een mens fit en vrolijk.''