Fraude in Kenia duikt weer op

De Keniase officiële corruptiebestrijder Richard Leaky is in problemen geraakt door een corruptiezaak rond het filiaal in Nairobi van de Nederlandse ABN Amro. Volgens berichten in de Keniase pers deze week zou hij onrechtmatig een zaak hebben laten seponeren tegen een voormalige ABN Amro general-manager en een Nederlandse zakenman. De twee zouden in 1993 een lening van ongeveer vijf miljoen gulden van ABN Amro aan een Keniaas bedrijf hebben verduisterd.

Leaky schreef, volgens uitgelekte documenten, in augustus vorig jaar een brief aan procureur-generaal Amos Wako dat de rechtzaak ,,de relaties tussen Nederland en Kenia schaadde''. Enkele dagen later seponeerde Wako de zaak.

Twee parlementsleden eisten gisteren berechting van Leaky omdat hij zijn positie zou hebben misbruikt. ,,Wordt het Keniase publiek gevraagd te accepteren dat een zaak over een ernstig misdrijf kan worden gestopt alleen omdat de betrokkenen uit een bepaald land komen?'', vroeg de politicus Paul Muite. Parlementslid Joe Donde suggereerde dat Leaky seponeerde omdat het om blanke verdachten ging.

Volgens de aanklacht zouden de Nederlandse zakenman en de toenmalige general-manager van ABN Amro onder één hoedje hebben gespeeld. De bank zou de Brits-Keniase bloemenboerderij Rose Afrique 194 miljoen Keniase shilling hebben geleend, die het bedrijf echter nooit bereikten. De zakenman is eigenaar van het Keniase bedrijf Papyrus en was tevens verbonden aan de bloemkwekerij. Hij zou volgens de aanklacht de lening hebben losgekregen bij ABN Amro. Het geld ging volgens het gerechtelijke onderzoek niet naar de rekening van Rose Afrique, zoals ABN Amro beweert, maar naar rekeningen onder controle van de zakenman.

De kwekerij ging vervolgens in 1998 failliet. ABN Amro liet in 1997 accountant KPMG Peat Mavick de gang van zaken onderzoeken. Ook bij dit onderzoek zou fraude zijn gepleegd. Het werd geleid door een Brit die later in staat van beschuldiging werd gesteld wegens fraude. Ook een Keniase controllor van de ABN Amro werd aangeklaagd. Een vertrouwelijk rapport van een fraudeteam stelt dat ,,te allen tijde de bank en zijn werknemers de intentie hebben gehad om in samenwerking met de zakenman te frauderen''.

Het schandaal roept enkele belangrijke vragen op. Als Leaky de zaak liet seponeren, deed hij dit dan op eigen initiatief of op aandrang van de Nederlandse ambassade? Nederland zette vorig jaar goeddeels haar hulp aan Kenia stop wegens wijdverbreide corruptie daar. En het behoorde tot de groep westerse landen die druk uitoefenden op de regering om Leaky aan te stellen als corruptiebestrijder. Voor de Keniase politiek is het van belang wie de brief van Leaky aan de procureur-generaal heeft laten uitlekken. De blanke Keniaan Leaky werd twee jaar geleden benoemd. Hij stapte tijdens zijn anticorruptiecampagne op enkele gevoelige tenen van hoge politici, die hem graag zo snel mogelijk zien verdwijnen.