Expats 1

Om de steeds ingewikkelder wereld overzichtelijk te houden en toch snel en makkelijk te blijven oordelen over anderen, bedient de mens zich graag van stereotypen, liefst geaccentueerd met plastische voorbeelden. De recensie van Elsbeth Etty van Expats van Max de Bruijn (Boeken 9.2.2001) is daarvan een voorbeeld. Om een goed verkopend boek te schrijven is bovendien een simpele conclusie nodig, die een eigen leven kan gaan leiden. In dit geval, dat de Nederlandse `expat' in Indonesië een decadent leven leidt en de Indonesische bevolking minacht. De eerste typering is onjuist, maar te onschuldig om te bestrijden. De tweede typering gaat te veel Nederlanders in Indonesë aan het hart om zonder reactie te laten passeren.

Wanneer de ongenuanceerde uitspraken en gedragingen van één of enkele Nederlanders worden gebruikt om alle Nederlanders in Indonesië te typeren, wordt dezelfde fout gemaakt die ten grondslag ligt aan de onverdraagzaamheid waartegen we ons in Nederland terecht te weer stellen. De overgrote meerderheid van de Nederlanders in Indonesië respecteert de vele Indonesische culturen en religies en is begaan met het land en zijn bevolking. Verreweg de meeste Nederlanders doen zowel op het werk als privé meer dan het nodige om zorg te dragen voor Indonesische werknemers, buurtbewoners en hun families, en om hulp te bieden aan de armste bevolkingsgroepen. Vrijwel alle Nederlandse ondernemingen voeren ook in deze crisisjaren een zeer sociaal beleid en vele Nederlanders spenderen ook veel vrije tijd aan hulpprojecten.

Natuurlijk zijn er irritaties tussen de zo verschillende Indonesische en Nederlandse. Veel kritiek hebben daarnaast vele buitenlanders, èn Indonesiërs, op de uitwassen van corruptie, machtsmisbruik en geweld in Indonesië. Natuurlijk worden er uitspraken gedaan die net zo ongenuanceerd zijn als in Nederland over allochtonen. Om daarmee te beargumenteren dat de Nederlanders `de' Indonesiërs minachten miskent volledig de ontelbare vriendschappen tussen Indonesiërs en Nederlanders in Indonesië, de wijze waarop Indonesiërs en Nederlanders in Indonesië samenwerken en het wederzijds respect dat daarmee is opgebouwd. Met hun typeringen en de daarop gebaseerde beweringen vallen de schrijver en de recensente in dezelfde valkuil als die waarin ze de Nederlanders in Indonesië menen te zien liggen.