Guerrilla in de blauw-groene slinger

Een boer die zijn land om principiële redenen weigert te verkopen omdat de potentiële koper christenen vervolgt, minderheden onderdrukt en dus de rechten van de mens schendt, dat moet een zeldzaamheid zijn. Dat een boer zich verzet tegen onteigening van zijn akkerland is normaal, dat staat als het ware in zijn CAO. Al was het maar om de prijs op te drijven. De boer die gewetensbezwaren aanvoert als hinderpaal voor landverkoop, mag dan ook rekenen op enige scepsis.

Gewapend met dit voorbehoud sta ik voor de hoeve van Piet van Dorp, bijna letterlijk onder de rook van Zoetermeer. De statige boerderij, uit 1880, met zijn neo-classicistische, wit geschilderde pilasters ligt aan de Driemanspolder. Een prille lentezon verwarmt het heuvellandschap waarop de hoeve uitkijkt: de voormalige vuilnisbelt van Zoetermeer. Aan de achterkant liggen de zwarte kluiten van de omgeploegde aarde te dampen. Op deze 23 hectare grond heeft de gemeente Zoetermeer een begerig oog laten vallen.

Het land van Piet van Dorp, die blijkens een bord in de berm onder meer aardappelen en eieren verkoopt, is nodig om een Chinees `themapark' te laten verrijzen dat luistert naar de naam Sweet Lake China. De Chinese regering heeft Zoetermeer, tot niet geringe trots van VVD-burgemeester Luigi van Leeuwen, voor dit 200 miljoen gulden kostende `Splendid China' promotieproject geselecteerd. Volgens de gemeente omdat het Zoetermeerse bloemenevenement Floriade in 1992 grote indruk gemaakt had. ,,Niet alleen vanwege het evenement zelf, maar ook het feit dat het geheel ruimtelijk en organisatorisch bijzonder goed is verlopen'', meldt de gemeentelijke website fier.

De Haagse ontwikkelaar Freddy Haayer, die het project `trekt', heeft de gemeentebestuurderen een visioen voorgeschoteld van een veertig hectare tellende `grootschalige publiekstrekker' ingeklemd tussen Leidschendam en Zoetermeer, dat naar de vorm de landsgrenzen volgt van de Volksrepubliek China, en waarin allerlei beroemde monumenten uit dat land op schaal (van 1:7 tot 1:12) zijn nagebouwd. Doel: `De cultuurhistorie van China aan de buitenwereld tonen.'

Van Dorp neemt blijmoedig een hap van zijn stroopwafel. ,,Ik noem het: een mooie etalage waar aan de achterkant bloed uit loopt.'' Hij wijst erop dat Sweet Lake China niet alleen een park wordt, maar ook een economische zone. ,,Met vergaderfaciliteiten, restaurants, een hotel. En allerlei Oosterse voorzieningen zoals ruimten voor bijvoorbeeld acupunctuur, meditatie en massage. Dus gaat het park bieden wat de zakenmensen tegenwoordig willen: 's ochtends vergaderen, 's middags wandelen in het park, en 's avonds een massage.''

Het park zou bovendien komen te liggen tussen het Zoetermeerse golfterrein en het wintersportpark Snowworld. Kortom: Pret in de polder. Al bij het vernemen van de plannen voor de aanleg van het Chinese attractiepark in 1997 was Van Dorp mordicus tegen. ,,Ik behoor tot de Gereformeerde Gemeenten. En in onze kerk waren we destijds net bezig met het uitzenden van zendelingen naar China. Dus je verdiept je in zo'n land en dan weet je dat christenen daar vervolgd worden. Net als andere minderheden. Ik was en ben niet van plan mijn grond te verkopen aan een land waar medechristenen worden vervolgd.'' Het gaat hem wel degelijk om een principezaak, zegt Van Dorp. Immers hij is op zich best bereid zijn land te verkopen – tegen een goede prijs uiteraard. ,,Maar geld is niet de hoofdzaak'', stelt hij met nadruk. ,,Ik weet best hoe ik een goede boterham moet verdienen. Maar dat doe je niet tegen elke prijs.'' En terwijl zijn wangen rood aanlopen van opwinding: ,,Ik verzet me tegen die mentaliteit van mensen die denken dat álles voor geld te koop is. Nou, dat is dus niet zo!'' En Van Dorp blijkt allang rekening te houden met de mogelijkheid van onteigening of verkoop van zijn akkers: hij is op zijn erf met een houthandel begonnen.

Het curieuze van de geschiedenis vindt Van Dorp dat er nog nooit een `mannetje met een aktetas' bij hem heeft aangebeld om zijn land te kopen. ,,De zaak speelt nu al bijna vier jaar. De grond voor het park is voor de helft van Zoetermeer en voor de helft van ons, de familie Van Dorp. Maar nog nooit heeft iemand zich gemeld met een concreet bod. Dat vind ik raar. Als je een project wilt realiseren, moet je toch eerst grond verwerven, niet? Ik denk dat die ontwikkelaars niet het risico willen lopen dat ik op een bod inga. Ik betwijfel of dat geld, die 200 miljoen, er echt is.''

Inmiddels is de gemeente Zoetermeer een fel pleitbezorger voor het attractiepark. En dan gaat het met name om burgemeester Van Leeuwen, die tegen De Telegraaf heeft gezegd dat de realisatie van het park het laatste is wat hij vóór zijn pensionering wil doen. Van Dorp vermoedt dat het de gemeente te doen is om de gedroomde Onroerende Zaak opbrengsten van het themapark. ,,Spruitjesland, zoals ze mijn akker noemen, brengt natuurlijk niks op. Bovendien claimen ze dat het park 300 banen zal creëren. Maar aan de onderkant van de arbeidsmarkt bestaat alleen maar krapte.'' Zoetermeer heeft Provinciale Staten Zuid-Holland in ieder geval zodanig bewerkt dat de provincie vorig jaar groen licht gaf voor het project. Ondanks het feit dat tegenstanders volhouden dat het gebied in de Vijfde Nota Ruimtelijke Ordening als onderdeel van de zogeheten `blauw-groene slinger' bestemd is als zogenoemde Rijksbufferzone, om overtollig hemelwater af te voeren.

Op dit moment moet de Provinciale Planologische Commissie een advies uitbrengen aan minister Jan Pronk van VROM. Dat advies zal van doorslaggevend belang zijn. Wat volgens Van Dorp een mensenrechtkwestie is, is in de Nederlandse verhoudingen getransformeerd tot een inrichtingsvraagstuk.

Van Dorp, de archetypische eenling in gevecht met de machtige overheidsbureaucratie, lijkt inmiddels gesteund te worden door Pronk, die weinig opheeft met het regime in Peking. De minister heeft twee weken geleden het sein tot een burgerlijke guerrilla gegeven door voor de lokale televisieomroep TV West te bevestigen dat een referendum over Sweet Lake China hem ,,een goed idee'' lijkt. Van Dorp: ,,Nu zeggen de mensen hier: de enige die het themapark kan tegenhouden is Jan Pronk – en Piet van Dorp.''