`Debat minder postkantoren is emotie'

De consument wil maar één ding: gemak. Dat wil de directeur van de postkantoren leveren in vele nieuwe verkooppunten. Alleen voor de uitgebreide diensten van échte postkantoren moet de consument verder reizen.

Directeur Michiel Schölvinck van de postkantoren denkt dat zijn klanten gemak willen en snelheid en daar speelt zijn bedrijf op in. Binnenkort zal bijvoorbeeld nergens meer een losse postzegel te koop zijn. Die worden `voorverpakt' per tien. Dat scheelt rijen voor het loket. Pakketten mogen klanten binnenkort zelf wegen en afrekenen.

Veelgevraagde producten (zeven van de tien klanten komen voor postzegels en briefkaarten) zullen op veel plaatsen verkocht worden, minder populaire producten (internationale pakketjes die huishoudens gemiddeld eens in de tien jaar versturen) op minder punten in het land. Dat wil de consument. Bovendien zijn de gespecialiseerde producten en diensten voor de postkantoren het duurst: waardepapieren vereisen beveiligde ruimtes, verzekerde stukken vereisen gespecialiseerde kennis van het personeel.

De Tweede Kamerleden en consumentenorganisaties denken dat klanten vooral niet te ver willen reizen voor de postzaken die ze op dat moment willen kopen, of dat nu een pakketje is dat ze naar het buitenland willen sturen of dat ze die ene losse postzegel willen kopen. Natuurlijk willen TPG en de Postbank (eigenaren van de postkantoren) zoveel mogelijk onrendabele diensten afstoten, zegt de Kamer, maar daar zou de consument niet de dupe van moeten worden.

De Kamerleden vrezen dat de dienstverlening, vooral op het platteland, verschraalt. Directeur Schölvinck noemt de nieuwe plannen juist ,,een verbetering''. Zijn overtuiging is dat mensen die in dunbevolkte gebieden wonen er toch al aan gewend zijn om een eindje te moeten omrijden voor hun boodschappen. ,,Als het winkelaanbod in de provincie al zo beperkt is, is het voor een postkantoor ook niet rendabel.''

Schölvinck meent dat de politieke commotie rondom de nieuwe postvestigingsplannen voornamelijk op emoties is gebaseerd. Volgens Postkantoren zijn de gespecialiseerde postdiensten nu zelfs in de meest dunbevolkte gebieden voor 80 procent van de bevolking gemiddeld binnen 5 kilometer beschikbaar, maximaal binnen dertien kilometer. ,,Die afstanden moeten ze ook voor hun boodschappen reizen.'' Het aantal verkooppunten stijgt van 2.200 naar 3.100. ,,We zijn de grootste retailer van Nederland'', zegt Schölvinck.

TPG past nu toch het oorspronkelijke plan om de 1.600 vestigingen waar postkantoorbezoekers nu nog voor alles terecht kunnen te halveren, enigszins aan. In plaats van 800 vestigingen blijven er 878 over, wat een verhoging is van 10 procent. In twintig kantoren zal per plaats worden bekeken welke diensten zullen overleven. Postdiensten waar gemiddeld één keer per dag of 200 keer per jaar naar gevraagd wordt, blijven bestaan, overige diensten vervallen.

Het bedrijf Postkantoren voert voor de reorganisatie dezelfde redenen aan als ABN Amro en andere dienstverleners die onlangs aankondigden kantoren te sluiten: gestegen arbeidskosten, hoge huurprijzen, concurrentie van andere distributiekanalen zoals internet. De postkantoren hebben een extra handicap: de gestegen kosten kunnen niet zomaar gecompenseerd worden door hogere prijzen. Veel postdiensten zijn aan prijsafspraken gebonden, de winstmarges zijn laag.

Van postdiensten alleen kunnen postkantoren niet leven. Sinds enkele jaren verkopen alle vestigingen al kantoorartikelen, stratenboeken en concertkaartjes. Postkantoren gingen steeds meer op winkels lijken. Vervolgens nam Postkantoren winkels over waar klanten ook voor postdiensten terecht konden (boekwinkel Bruna is een dochter van postkantoren). Nu zijn het voornamelijk derden die de verkoop van postzegels en briefkaarten overnemen.

Volgens Schölvinck is het de vraag wat TPG en de Postbank voor de diensten van de postkantoren over hebben. Postzegels en briefkaarten verkopen via de drukbezochte supermarkten is voor TPG voordeliger dan via de postkantoren. Het aantal vestigingen dat Postkantoren in eigen beheer heeft zal dan ook verminderen. Directeur Schölvinck noemt ongeveer honderd grote postkantoren die ,,zeker zullen blijven bestaan''. Het voorbestaan van de overige, driehonderd kleinere postkantoren is onzeker, evenals de bijbehorende arbeidsplaatsen. Postkantoren maakt volgens Schölvinck een rendement op eigen vermogen van 13 procent, een nettoresultaat van gemiddeld 25 miljoen gulden in 2000.