Choreografie zonder zeggingskracht

Bovenop een loopbrug staat een danseres, met een ruim vallend gewaad rond haar lichaam gedrapeerd. Daarachter verschijnt ze opnieuw, vele malen groter via video geprojecteerd tegen het achterdoek. Op haar gewaad verschijnen opnames van mensen uit streken waar droogte, watersnood en aardbeving voor rampspoed en ellende zorgen. Dramatische muziek omlijst de scène: een westerse tragédienne beweent het lot van wie in barre oorden moet bivakkeren.

Behalve de schrijnende tegenstelling tussen welvaart en armoe wil choreograaf Frédéric Flamand in Metapolis – Project 972 nog meer aan de orde stellen: individu en massa, orde en chaos, verstedelijking en ontstedelijking. De Iraakse architecte Zaha Hadid dacht daarover mee en ontwierp mede het toneelbeeld: drie verrijdbare grillig gevormde loopbruggen van aluminium. Fraai, maar toch niet het spectaculaire decor dat je van deze gerenommeerde architect zou verwachten. Pregnanter zijn de videobeelden van het trio Carlos da Ponte, Pino en Mauritio Pipetone: stedelijke mensenmassa's – vernuftig tussen de geprojecteerde benen van de dansers door gemengd – instortende flats, en ga zo verder. Fraaier is nog wanneer er geen concreet beeld is maar de reflectie van het aluminium in combinatie met de belichting zijn werk doet: dan ontstaat een zinsbegoochelend universum dat geen begin en einde kent.

Wat Flamand doet is overigens niet nieuw. In de jaren vijftig liet de experimentele Amerikaanse choreograaf Alwin Nicolaïs met zijn visuele danstheater al `de ruimte dansen', maar dan zonder verfijnde blue-screentechniek. Ook toen stond (angst voor) ontmenselijking en vervreemding centraal. Na introductie van virtual reality en biotechnologie richt de aandacht zich tegenwoordig meer expliciet op de `verdwijning van het lichaam'. Wel een intrigerend gegeven voor choreografen die paradoxaal genoeg geheel afhankelijk zijn van dat lichaam. Aan lijven ontbreekt het hier niet. Het zijn er zestien en ze dansen zich het rimram, met vederlichte bewegingen. Te veel van hetzelfde helaas, en akelig simpel unisono gezet zonder enige aandacht voor compositie. Waardoor de dans inderdaad verloren gaat, zich oplost in het geheel. En of dat nu een metafoor is voor het thema, betwijfel ik. Eerder lijkt het me dat Flamand als theaterman weinig greep heeft op het métier choreograferen, niet weet hoe zelfs éen beweging, mits op het juiste moment en op de juist plek, al effectief kan zijn. Het ontbreekt zijn choreografie (en niet zozeer de dansers) aan zeggingskracht waardoor de voorstelling plat wordt als een dubbeltje.

Metapolis mist magie, die zelfs een abstract thema als dit nodig heeft. Pas tegen het einde gloort iets van het drama dat hij wil overbrengen. Drie dansers zitten – eindelijk tot rust gekomen – boven op de bruggen, een danseres danst ernaast. Achter hen langs glijdt een virtueel futuristisch stedelijk landschap. Tegenover die zakelijke omgeving lijken de vier – die oranje beschenen worden – wel wezens uit een afgesloten tijdperk: mensen die zich koesteren aan de gloed van de ondergaande zon.

Metapolis – Project 972. Gezelschap: Charleroi/Danses Plan K. Choreografie: Frédéric Flamand. Decor: Zaha Hadid. Gezien: 6/3. Muziektheater Amsterdam. Aldaar: 8 en 9/3. Inl. (020) 5518135.