Persstemmen

De Volkskrant

[...] Volgens de paarse ideologie van de individuele zelfbeschikking is het geloof niet meer dan een privé-aangelegenheid, waaraan de politiek geen boodschap heeft. Simonis heeft gelijk wanneer hij tegen deze voorstelling van zaken bezwaar maakt.

In de eerste plaats getuigt het van hoogmoed en gebrek aan historisch besef om de invloed van twintig eeuwen christelijk-humanistische beschaving op onze samenleving te negeren. In de tweede plaats duidt het ontlopen van levensbeschouwelijk geïnspireerde organisaties op een miskenning van hun maatschappelijke rol.

Op tal van terreinen, van onderwijs en vorming tot ontwikkelingswerk, van zorg en geestelijke bijstand tot vrijwilligerswerk, dragen christenen, moslims, humanisten en anderen, geïnspireerd door hun levensovertuiging, bij aan het instandhouden van het maatschappelijke weefsel van ons land. Het misstaat Paars niet om daar zuinig op te zijn en waardering voor op te brengen.

Simonis en zijn kerk behoren in Nederland zo langzamerhand tot een culturele minderheid. De katholieke prelaten delen al lang niet meer de lakens uit, niet eens in eigen parochie, laat staan aan het Binnenhof. In twee generaties zijn de verhoudingen in het geestelijke leven van Nederland op hun kop gezet.

Nu komt het erop aan dat die liberalen en progressieven die niet geloven, de verdraagzaamheid en het respect kunnen opbrengen om een open oor te hebben voor de argumenten en gevoelens van hen die, in de woorden van Simonis, `zo gek zijn wél te geloven'.

Nederlands Dagblad

[...] Geloof en kerk spelen voor de regering geen enkele publieke rol van betekenis meer. Welke christen in Nederland zou niet met instemming kennisnemen van de uitspraken van de kardinaal?

De publieke betekenis van kerk en godsdienst is in bijna twee kabinetsperioden `paars' sterk afgenomen. Simonis is niet de eerste die daarop wijst. [...] De stem van een kardinaal draagt in de media echter verder en daarom is het goed dat de hoogste rooms-katholieke gezagsdrager in ons land de gelegenheid te baat heeft genomen om het kabinet publiek aan te spreken. Temeer omdat premier Kok [...] al enige tijd zelfs de moeite niet meer neemt om serieus te antwoorden op bisschoppelijke missives. [...]

Paars geeft blijk van een nogal reactionaire allergie als het gaat om de positie van kerk en godsdienst. De vroegere informele `machtspositie' van de kerken in de Nederlandse samenleving – informeel, want grondwettelijk zijn kerk en staat al sinds 1848 gescheiden – en hun vroegere morele invloed zullen daar debet aan zijn. En dat is het laatste waar paarse politici naar terug willen.

Juist daarom is het jammer dat de kardinaal [...] een zeker heimwee laat blijken naar de vermenging van geestelijke en wereldlijke macht die zijn kerk al eeuwenlang aankleeft. [...] Wij vinden niet dat de staat taken van de kerk overneemt als zij door middel van wetgeving publieke normen vaststelt. Integendeel, dat is voluit háár taak en die van de kerk is de verkondiging van het evangelie. Een andere zaak is dat de overheid zich in die wetgevende functie idealiter wel zou moeten laten leiden door de heilzame wet van God. Want in zijn opdracht regeert zij. [...]

Die gedachte komt echter allang niet verder meer dan de verkiezingsprogramma's van de kleine christelijke partijen. En de eerlijkheid gebiedt te constateren dat het niet primair `paars', maar de christen-democratie was die de gedachte van de `neutrale overheid' er in de vorige eeuw bij de Nederlandse volksziel ingehamerd heeft.

Paars sloot daar gretig bij aan, maar heeft tegelijk als nooit tevoren duidelijk gemaakt hoezeer dat een innerlijke tegenstrijdigheid is, zo'n `neutrale overheid'.