Polen laat omstreden minister gaan

Andrzej Chronowski, de omstreden Poolse minister voor Privatiseringen, trad deze week af. Hij probeerde de verkoop van een staatsbelang in verzekeraar PZU terug te draaien en wekte daarmee de woede van buitenlandse investeerders.

Vriend en vijand haalden opgelucht adem na het vertrek van Andrzej Chronowski als privatiseringsminister van Polen. Geglimlacht is er ook na het onverwachte vertrek van de heetgebakerde rechtse politicus. Directe aanleiding voor Chronowski's opstappen was zogenaamd een `onhoudbare situatie' ten departemente.

Twee weken geleden was de boerenleider Gabriel Janowski, lid van het Poolse parlement namens de kiesbond Solidariteit (AWS) en partijgenoot van Chronowski, het ministerie binnengestormd. Hij bezette de kamer van de minister uit onvrede over de aangekondigde privatisering van een suikerbedrijf. De boerenleider beriep zich op parlementaire onschendbaarheid en weigerde de werkkamer van de minister te verlaten.

Toen Chronowski vervolgens met aftreden dreigde omdat hij `zo niet langer kon werken', nam premier Buzek zijn aanbod met open armen aan. Binnen enkele uren was Chronowski verdwenen. Hij werd opgevolgd door mevrouw Aldona Kamela-Sowinska, tot dan toe staatssecretaris op hetzelfde ministerie. Officieel verklaarde de premier dat er op het ministerie van privatisering belangrijke successen zijn geboekt, maar dat er ook veel problemen zijn ontstaan, `zoals dat nou eenmaal gaat op een moeilijk ministerie'.

Buzek heeft Chronowski met een beleefd gebaar de deur gewezen, want het ging op dat moment allang niet meer om het toneelstuk dat in Chronowski's kamer werd opgevoerd door zijn eigen partijgenoot. Het ging om de naam van Polen bij buitenlandse investeerders en om de Poolse schatkist, die een half jaar voor de verkiezingen angstvallig leeg blijft.

Toen Chronowski vorige zomer aantrad – hij kwam in de plaats van Emil Wasacz die volgens de rechtse vleugel van de AWS te vriendelijk was voor de buitenlandse belegger – becijferde hij dat zijn ministerie door privatisering zeker 18 miljard zloty (ongeveer 30 miljard gulden) zou kunnen binnenhalen. Een bedrag dat de centrum-rechtse Poolse regering hard nodig had om de laatste begroting voor de nieuwe verkiezingen te kunnen financieren. Grote klappers zouden de privatisering zijn van de producenten en distributeurs van elektriciteit, het naar de beurs brengen van het overheidsbelang in Polens grootste verzekeraar PZU SA en de verdere verkoop van het Poolse telecombedrijf TP SA aan France Telecom.

Vooral PZU speelde een belangrijke rol. Deze Poolse verzekeraar heeft, zoals een analist het uitdrukt, `de diepste zakken' van het land, het is een van de weinige plaatsen in Polen waar geld te halen valt. Toen Chronowski aantrad, was dertig procent van PZU verkocht aan het Europese en in Nederland geregistreerde consortium van verzekeraars Eureko en de Poolse BIG BG bank. De overheid had nog 56 procent in handen.

Maar die constructie zinde hem niet en korte tijd later begon Chronowski met pogingen om de deal met Eureko en BIG BG terug te draaien. De rechtse politicus, die achter buitenlands kapitaal alleen slechte bedoelingen vermoedde, stapte naar de rechter. Het ministerie zou `misleid zijn' rond de bedoelingen van Eureko met PZU.

Buitenlandse investeerders waren verbijsterd over de stap van Chronowski, die in één klap een zwarte schaduw wierp over het Poolse investeringsklimaat. Dat werd nog erger toen het ministerie van Chronowski er vorige maand vervolgens ook nog in slaagde om vertegenwoordigers van Eureko uit de raad van bestuur en de raad van toezicht van PZU te werken.

Er lopen inmiddels tal van rechtszaken. Plannen om PZU naar de beurs te brengen zijn voolopig niet aan de orde. Op inkomsten uit PZU hoeft het ministerie van Privatisering voorlopig niet te rekenen. Eureko heeft intussen, hevig verontwaardigd over de gang van zaken, zijn beklag gedaan bij de Europese Commissie in Brussel.

Intussen had Chronowski ook slaande ruzie weten te krijgen met collega Jaroslaw Bauc over de Sport Totalisator. En toen liet het Franse Telecom begin deze week weten waarschijnlijk geen gebruik te zullen maken van de optie op tien procent van de aandelen van het Poolse telecombedrijf PT SA tegen de vastgestelde prijs van 38 zloty per aandeel. Na eerdere aankopen had het belang van het Franse bedrijf hiermee boven de 50 procent zullen komen. Maar de aandelen PT waren inmiddels meegezogen in de wereldwijde elektronica-malaise en France Telecom wil er hooguit nog de huidige marktwaarde van net 23 zloty voor betalen. Opnieuw een forse tegenvaller voor de Poolse begroting.

Het dagblad Rzeczpospolita spreekt naar aanleiding van de laatste ontwikkeling zorgelijk van `gaten in de begroting'. Gazeta Wyborcza haalt in een commentaar fel uit naar de vertrokken minister die volgens de krant zo ongeveer alles fout heeft gedaan wat hij fout kon doen. Het ergste zou zijn dat hij het vertrouwen van de buitenlandse belegger in Polen heeft geschaad. `Het enige positieve wat je over Chronowski zou kunnen zeggen is dat hij niet lang is aangebleven. Iedere dag dat hij in functie was bracht hij de Poolse economie nieuwe verliezen toe', aldus Gazeta Wyborcza.