Cleopatra als soapster

Elke generatie krijgt de Cleopatra die zij verdient. In 1934 kreeg men de majesteitelijke Claudette Colbert in Cecil B. DeMille's meesterwerk, en in 1963 kreeg men Elisabeth Taylor in Joseph L. Mankiewics film. Blijkbaar verdienen wij Leonor Varella als hoofdrolspeelster in de tv-miniserie Cleopatra, die alleszins een meesterlijke proeve van moderne mediocriteit is.

Het eerste deel van deze dure productie over de laatste koningin van Egypte (68-30 v.Chr.) en haar verwikkelingen met de Romeinse aspirant dictators Julius Caesar en Marcus Antonius wordt vanavond vertoond, en het is een leerzame ervaring. Niet voor mensen die iets over geschiedenis willen weten, maar voor hen die iets wensen te begrijpen van het onbehagen in ons eigen tijdvak.

Dit is geen onbelangrijke kwestie, en derhalve zal ik hier niet uitweiden over de rol van Julius Caesar door Timothy Dalton. Zijn kortgeknipte hoofd lijkt wel wat op de Caesar-buste in het museum van Turijn, hoewel zijn brede lichaam weinig doet denken aan de epileptische, tengere veldheer. Bovendien verpest de voormalige James Bond elke illusie wanneer hij zich voorstelt als `Caesar. Julius Casear'. Evenmin wil ik mij uitlaten over de keuze voor de moderne jongeling Billy Zane als Marcus Antonius. Misschien kwam dit omdat hij in het echte leven verloofd is met Leonor Varela, misschien omdat men getrouw wilde zijn aan de overlevering van Romeinse geschiedschrijvers dat Cleopatra en Marcus Antonius wedijverden in vulgariteit, en misschien omdat hij moest lijken op de lallende Richard Burton in de Cleopatra van 1963. In het echt pleegde Marcus Antonius zelfmoord toen zijn situatie na de Slag bij Actium in 31 v.Chr. hopeloos was geworden en Cleopatra hem met haar bekende calculerende kilheid had verraden. In deze tv-serie sterft hij echter in een romantisch bedoelde scène in haar armen aan oorlogswonden (waarbij we goed zicht krijgen op de typisch 20-ste eeuwse inentingstekens onder Cleopatra's oksel).

Even grappig is de casting van Rupert Graves als Octavianus (de latere keizer Augustus). Hij is bekend van Britse kostuumfilms en ondanks de piramides en legioenen rondom hem, ziet hij er ook nu uit als een balletje uit Cambridge.

Blijft over als grootste raadsel hoofdrolspeelster Leonor Varela. Niets ten nadele van deze actrice, die haar cinematografische sporen vooral verdiende in Blade 2: Bloodlust maar zij is toch de voornaamste reden dat deze versie van het Cleopatra-verhaal vier lange uren balanceert op de rand van het ridicule. Het schijnt dat zij werd gekozen uit vijfendertig kandidaten en dat zij vijf talen spreekt. Dat is minder dan Cleopatra zelf, die er negen beheerste, en de eerste Ptolemaeische heerser over Egypte was die de taal van het land sprak.

Bovendien was Cleopatra – een volbloed Macedonische – waarschijnlijk verre van mooi, maar wel bijzonder intelligent. Leonar Varela is in alles het tegendeel: zij bezit de gladheid van een modern fotomodel, en de adembenemende nuldimensionaliteit van een soapsterretje. Geen wonder dat haar zelfmoord als Cleopatra bij de kijker tot opluchting leidt.

Cleopatra, RTL4, 21.00-22.50u.