Botsing binnen Arbeidsvoorziening

Het Regionaal Bestuur Arbeidsvoorziening Rijnmond is in opspraak na beschuldigingen over luxe feesten en zwarte betalingen van lonen. Bestuurders geven elkaar de schuld.

,,Er is sprake van een gigantische operatie om het eigen straatje schoon te vegen. Zo langzamerhand is veel te zeggen voor een parlementaire enquête, zodat iedereen onder ede kan worden gehoord.''

Dat zegt voorzitter P.A. de Ruiter van het Regionaal Bestuur Arbeidsvoorziening Rijnmond (RBA) naar aanleiding van het bericht, gisteren, als zouden luxe personeelsfeesten en onreglementaire uitgaven bij het RBA uit een zwarte kas zijn betaald.

De Ruiter wacht ,,met vertrouwen'' op het onderzoek naar het functioneren van het RBA-bestuur. Dit onderzoek wordt sinds januari uitgevoerd door oud-commissaris van de koningin Vonhoff in opdracht van het Centraal Bestuur Arbeidsvoorziening (CBA), het hoogste orgaan van Arbeidsvoorziening Nederland. Vonhoff moet de vraag beantwoorden in hoeverre het RBA-bestuur verantwoordelijk is voor het verkeerd gebruik van vele miljoenen guldens aan Europese subidies bij het RBA en voor financiële onregelmatigheden als zwarte betalingen.

Het CBA ontsloeg financieel directeur H. Luchtmeijer van het RBA op 8 december vorig jaar op staande voet, nadat forensische accountants van Deloitte & Touche een `zwarte kas' hadden aangetroffen. In 2000 zou uit deze kas 65.000 gulden aan lonen, bonussen en `leuke zaken' voor het personeel zijn betaald, aldus de advocaat van het CBA, mr. A.L. Asscher. Luchtmeijer vecht zijn ontslag aan. Zijn eis om tijdelijke doorbetaling van zijn salaris werd onlangs afgewezen door de Rotterdamse kantonrechter. Een interne controller bij het RBA werd door het bestuur ontslagen, een andere medewerker stapte zelf op. De Ruiter zegt dat het RBA-bestuur ,,nog steeds overtuigd is van de integriteit van Luchtmeijer''. Justitie stelt een onderzoek in.

Het RBA-bestuur, met daarin zwaargewichten als de Rotterdamse wethouder J. van der Tak (Sociale Zaken) en de Gorkumse burgemeester P. IJssels, richtte zich mede wegens het ontslag van Luchtmeijer tot minister Vermeend (Sociale Zaken). In een brief van 7 februari constateert het bestuur dat ,,goed overleg'' met het CBA niet mogelijk is en dat het CBA bestuurlijke verantwoordelijkheden in toenemende mate bij regionale besturen legt ,,nu de problemen in volle omvang duidelijk worden''.

Ruim twee jaar geleden constateerde de Europese Commissie dat subsidies uit het Europees Sociaal Fonds (ESF), bedoeld voor bevordering van werkgelegenheid, in Nederland verkeerd waren gebruikt. De Commissie eiste terugbetaling. Aanvankelijk was er sprake van dat hiermee vele honderden miljoenen guldens zouden zijn gemoeid, maar hoeveel precies is nog steeds niet duidelijk. De Kamer vroeg om opheldering, maar Vermeend kon die niet geven. Sommige Kamerleden dreigden met een parlementaire enquête.

Vermeend benoemde een commissie onder leiding van H. Koning, oud-voorzitter van de Rekenkamer, die het verkeerd gebruik van ESF-gelden moet uitzoeken. Koning is gevraagd in maart met een tussenrapportage te komen. Zijn onderzoek moet voor de zomer klaar zijn. De tijd dringt, want op 1 april wordt de Arbeidsvoorziening opgeheven en vervangen door een nieuwe landelijke dienstverlening en het nieuwe `reïntegratiebedrijf' Kliq dat met professionele bemiddelingsbedrijven moet concurreren. ,,Vermeend wil, onder druk van Brussel en de Kamer, bloed aan de paal'', zegt een betrokkene. ,,Maar zijn ministerie schuift de verantwoordelijkheid af op het CBA en dat wil op zijn beurt bloed aan de paal bij het RBA.''

RBA-voorzitter De Ruiter spreekt van een ,,walgelijk spelletje zwarte pieten''. In de brief aan Vermeend erkent hij dat de financieel-administratieve organisatie van het RBA ,,ernstige gebreken'' vertoonde. ,,Daaruit moet worden geconcludeerd dat gedurende een reeks van jaren zowel interne als externe controle-mechanismen ernstig tekort zijn geschoten.'' In andere woorden: ,,Ook de landelijke Arbeidsvoorziening heeft, net als wij, geblunderd'', zegt De Ruiter. Hij vindt het ook ,,schandalig'' dat het CBA vorig jaar forensische accountants van Deloitte & Touche met het onderzoek bij het RBA belastte. Deloitte & Touche is tevens huisaccountant van het CBA.

De Ruiter meent dat de advocaat van het CBA, Asscher, ,,alle nuances uit de weg gaat'' in zijn pleitnota bij de behandeling van de eis van de ontslagen directeur Luchtmeijer om doorbetaling van zijn salaris. Behalve over zwarte betalingen en ,,leuke zaken'' voor het personeel spreekt de CBA-advocaat in zijn nota ook over ,,dubieuze debiteuren'' van wie RBA 25 miljoen gulden heeft te vorderen. Onzin, zegt De Ruiter, de meerderheid van de debiteuren zijn overheidsinstellingendie langzaam zijn met betalingen.

Het RBA kwam vorig jaar in opspraak door Futuro Laboral, een project dat in 1995 werd opgezet om de terugkeer en reïntegratie van Antillianen te bevorderen. Daarbij zou voor ten minste vijf miljoen gulden aan ESF-gelden verkeerd zijn gebruikt. Justitie onderzoekt al lange tijd of er sprake was van fraude bij Futuro Laboral.

Sindsdien werd de verhouding tussen het RBA en de landelijke organisatie moeizaam. Nadat Futuro Laboral was beëindigd, verleende het RBA financiële steun aan een soortgelijk project (Ban Bario Bek, `Terug naar de wijk' in het Papiaments), deels of geheel gefinancierd met behulp van een aparte rekening buiten de gewone administratie om. Het bestaan van deze zwarte kas bleek vorig jaar, na het accountantsonderzoek.

Volgens de advocaat van Luchtmeijer, mr. A. Ganzenboom, wisten CBA-accountants sinds 1996 van de zwart geld-rekening bij het RBA. Volgens De Ruiter wist het CBA dat het RBA-bestuur aangifte zou doen wegens eventuele fraude met bonussen, overwerk en personeelsfeesten, zoals ook is gebeurd. Maar het CBA hield het RBA-bestuur twee keer onkundig van belangrijke informatie om Luchtmeijer ,,op het dossier-Ban Bario Bek te laten sneuvelen''.