Zwitsers zeggen `nee' tegen snel toetreden tot EU

De Zwitsers hebben zich gisteren in een referendum massaal uitgesproken tegen het beginnen van onderhandelingen met de Europese Unie over toetreding. Ruim driekwart van de Zwitsers (76,7 procent) zei `nee' in het referendum dat opriep om de regering te dwingen zo snel mogelijk met Brussel te onderhandelen over toetreding. Het referendum was afgedwongen door een pro-Europese beweging, die de vereiste 100.000 handtekeningen daartoe had verzameld.

Hoewel de meeste politieke partijen in Zwitserland voor toetreding op termijn tot de EU zijn, had de regering geadviseerd om tegen te stemmen. De regering wil eerst de eerder gesloten bilaterale akkoorden met de EU implementeren. Volgens de regering zouden onderhandelingen op dit moment dan ook te vroeg komen. In principe zouden die onderhandelingen over ruim twee jaar kunnen beginnen. Het resultaat daarvan zou dan in een referendum aan het volk worden voorgelegd.

Uit opiniepeilingen blijkt dat het verzet tegen het EU-lidmaatschap in Zwitserland afneemt. Alle recente peilingen wijzen op een kleine meerderheid vóór toetreding. Daarom is het grote aantal tegenstemmers – in combinatie met de relatief hoge opkomst van bijna 55 procent – voor de regering toch ook een tegenvaller. Zelfs in de over het algemeen pro-Europese Franstalige kantons heeft een (kleine) meerderheid tegen het referendum gestemd.

Veel politici zeiden gisteren dat het `nee' ,,niet geïnterpreteerd zal worden als een afwijzing van latere toetreding''. Maar minister van Economische Zaken Pascal Couchepin benadrukte wel dat, gezien de uitslag, een toekomstig referendum over de EU, ,,goed voorbereid moet worden, als we een kans van slagen willen hebben''.

Volgens minister van Buitenlandse Zaken Joseph Deiss ,,ontstaat voor onze ogen het Europa van de 21ste eeuw. Het doel is een vreedzaam, democratisch en solidair Europa. Zwitserland moet meewerken aan de vormgeving van het continent.'' Met een verwijzing naar een referendum van vier jaar geleden waarin tegenstanders van EU-toetreding de regering juist hadden willen verbieden om met Brussel te gaan onderhandelen, riep Deiss voor- en tegenstanders op om voortaan op een zakelijke basis met elkaar te debatteren.

Christoph Blocher, de rechtspopulistische leider van de Zwitserse Volkspartij (SVP), ziet in de uitslag aanleiding om verdere toenadering tot Europa achterwege te laten. Economisch gaat het Zwitserland beter dan ooit. De Zwitsers zijn bovendien huiverig om hun munt op te geven ten gunste van de euro. Ook bestaat de vrees dat de Brusselse bureaucratie vernietigend is voor de gekoesterde directe democratie. ,,Het Zwitserse volk is niet bereid zijn vrijheid op te offeren'', aldus Hans Fehr van een organisatie voor een onafhankelijk en neutraal Zwitserland.

Volgens een woordvoerder van de Europese Commissie hebben de Zwitsers geen `nee' gezegd tegen Europa. ,,Ze hebben er alleen voor gekozen die vraag later te beantwoorden.''