Vliegveld in zee is beter voor de bollen

De inwoners van Den Helder willen graag dat het marinevliegkamp Valkenburg bij Leiden naar hun stad verhuist. Maar dan wel naar een nieuw te bouwen vliegveld in zee.

De bewoners van de buurtschap Friesche Buurt in de gemeente Den Helder waren zich rot geschrokken. Op de zaterdag voor Kerstmis vorig jaar kregen ze via hun plaatselijke krant niet alleen te horen dat het marinevliegkamp Valkenburg bij Leiden zou worden opgeheven om plaats te maken voor woningbouw, maar bovendien dat het daar gestationeerde squadron Orion gevechtsvliegtuigen zou worden overgeheveld naar marinevliegkamp De Kooy aan de overkant van de straat. ,,Ons huis moet plaatsmaken voor een startbaan'', zegt Ans van der Stoop, nog steeds enigszins beduusd. Elf jaar geleden liet ze een ruime villa bouwen in het buitengebied van Den Helder, naast vliegkamp De Kooy. Vanuit het keukenraam heeft ze uitzicht op de verkeerstoren, de draaiende radarinstallatie en landende helikopters, nog geen vijftig meter verwijderd. ,,Ik heb geen last van het lawaai, hoor'', zegt ze. ,,Ik zit niet hele dagen in de tuin. We hebben twee drogistzaken en ik werk hele dagen.'' Wie klaagt over lawaai, zegt een andere omwonende, ziet even later dat de helikopters wat grotere cirkels maken. Zo eenvoudig gaat dat in Den Helder.

Definitief zijn de plannen nog lang niet. Alle overheidsinstanties houden zich stil. Maar boeren, burgers en buitenlui signaleerden de afgelopen maanden wel een makelaar die twee huizen aankocht plus een stuk grond van een boer naast De Kooy, en die ook bestaande bedrijven royale aanbiedingen deed. Veertig van de zestig huizen in de buurtschap moeten weg, vermoeden ze. Bloembollenteler Arie Dobbe, voorzitter van de buurtvereniging Friesche Buurt en lid van de geluidscommissie De Kooy, vernam dat de marine tekeningen heeft laten maken van de uitbreiding. Als Dobbe vraagt waar die startbaan van tweeënhalve kilometer op die tekeningen precies komt te liggen, zeggen mensen van de marine: dat kunnen we niet zeggen. Maar vervolgens informeren ze waar Dobbe in de buurtschap woont en dan zeggen ze: jij krijgt daar geen last van. De gemeente Den Helder is onder voorwaarden voorstander van uitbreiding van De Kooy.

Laat er geen misverstand over bestaan, zeggen de bloembollentelers en de omwonenden van De Kooy, dat het prachtig zou zijn als de Orions naar Den Helder zouden komen. Dat zou een ,,enorme impuls'' kunnen betekenen voor de stad die alles uit de kast haalt om weer boven de zestigduizend inwoners uit te komen. Dat is niet alleen een psychologisch aantal, zegt een woordvoerder van de gemeente, het scheelt ook twee raadszetels, meer geld uit het Gemeentefonds en extra salaris voor de burgemeester. Maar uitbreiding van De Kooy ,,kan in geen enkel opzicht een serieuze optie zijn'', zo staat in een rapport dat bollentelers en omwonenden hebben opgesteld. Theo Meskens, adviseur van de bloembollentelers: ,,De mate waarin wij van die economische stimulans profiteren, hangt af van de locatie. Als er een verlengde startbaan op De Kooy komt, dan gaat het zuidelijke deel van Den Helder planologisch op slot. Je kunt er niet meer bouwen. Er zullen minder toeristen naar Julianadorp aan Zee komen, omdat daar de Orions overheen vliegen.'' Een medewerker van de VVV Julianadorp beaamt dat. ,,De mensen komen voor rust en frisse lucht. Dat wordt minder.'' Bovendien kun je voor bloembollenteelt nergens zo goed terecht als rondom De Kooy. Teler Hans Wessels: ,,We zitten op eersteklas grond. De oogstzekerheid voor voorjaarsbloeiers als tulpen, narcissen en hyacinthen is groot door de zachte winters en de koele zomers.''

Vandaar een alternatief plan van de telers en de omwonenden: leg een nieuw vliegkamp aan ten oosten van Den Helder door een stuk Waddenzee in te polderen. De milieubezwaren hoeven niet te worden overdreven, vinden de opstellers van het plan. Goed, de droogvallende delen van het Balgzand mogen foerageergebieden voor vogels zijn, maar het gaat alleen om een smalle strook. Bovendien zal de aanvliegroute van de Orions op zo'n nieuw vliegkamp gunstig uitpakken voor het milieu. De vliegtuigen hoeven niet meer uit het oosten te komen aanvliegen, over de ondiepe gedeelten van de Waddenzee, maar kunnen over de diepe Waddenzee scheren, tussen Vlieland en Texel, waar ze minder schade aanrichten en waar trouwens nu ook al F16's oefenen, aldus de omwonenden. Misschien, zeggen de plannenmakers, valt zo'n vliegveld in zee goed te combineren met de aanleg van een nieuwe haven voor de veerdienst naar Texel en de aanleg van een bedrijventerrein op het huidige vliegkamp. Het vliegkamp in zee kan betaald worden uit de opbrengst van de uitgifte van bouwgrond op vliegkamp Valkenburg, aldus de omwonenden. De Waddenvereniging laat weten dat een vliegveld in zee ,,onbespreekbaar''is. ,,Het Balgzand is bij een vollopende Waddenzee de laatst mogelijke foerageergebieden voor vogels. In augustus zitten er een miljoen trekvogels, die bovendien niet gewend zijn aan lawaai.'' De Tweede Kamer beraadt zich nog op sluiting van Valkenburg.