Leren legenden

Achteloos spendeert de Nederlander duizenden guldens aan een set bijzondere autovelgen, maar bij de aanschaf van zoiets fundamenteels als een attachékoffer triomfeert de zuinigheid. In landen waar de cultuur van leren koffers nog floreert, is de situatie anders. Britten, Italianen en Fransen vertrouwen hun dossiers liever toe aan een doorleefde Mappin & Webb, Papworth of Goyard dan aan een lelijkerd van zielloos plastic.

Een groot deel van het Nederlandse zakenvolk zoeft in prijzige sleeën door het land, ongehinderd door de goedkope dissonant op de achterbank. In landen waar leren koffers tot het cultuurgoed behoren, krijgt zo'n kunststofgeval met zijn armzalige cijferslotjes en gemene plasticgeur geen kans. Vooral Engeland is met zijn talrijke ateliers sinds het midden van de achttiende eeuw actief. Vaak balanceren deze kleine ondernemingen al decennialang op de grens van liquidatie, maar onverdroten blijven zij schermen met hun koninklijke liaison. Zo bericht het trotse Barrow & Hepburn: `We still produce attaché cases used by British monarchs and Government ministers.' Het bedrijf doelt op de leren dispatch boxes die gebruikt worden voor het vervoeren van officiële documenten.

Net als bij de klassieke Engelse brogues is er bij de maakwijze van attaché-, reis- en hutkoffers de afgelopen eeuw weinig veranderd. Door bewerkelijke leerlooierstechnieken ontstaat een duurzaam soort leer. Speciale was, vetten en natuurlijke oliën zorgen voor een fraaie diepe kleur. Meestal wordt gebruik gemaakt van rundleer, al glipt er nog wel eens een krokodillenhuid tussendoor. Onregelmatigheden in het leer, veroorzaakt door horzelsteken of het prikkeldraad van de weide waarin gegraasd werd, moeten aan de onderzijde van de koffer terechtkomen. Een mal vormt de basis waarop het leer wordt uitgesneden. De lappen worden om een doosvormig geraamte gelegd door middel van de twin needle-techniek en strak geweven Iers linnendraad, aan elkaar verbonden. Engelse merken gebruiken voor het binnenwerk meestal een sterke kartonvariant terwijl het Franse Louis Vuitton uitgaat van een houten karkas, een methode die eertijds vooral de kruiers betreurden.

Nederland kent maar een bescheiden clubje specialisten op het gebied van vintage koffers. Het zijn bezeten figuren die wegdromen bij de aanblik van een leren exemplaar met verweerde initialen en sleetse slotjes. Voor hen is het steeds moeilijker om bruikbare koffers te vinden voor een nog enigszins verteerbare prijs. Toch reist Menko ten Cate met twee stokoude Vuittons regelmatig naar Engeland om op veilingen zijn slag te slaan. Hij is sedert zijn jongensjaren koffergek en heeft daardoor al vroeg unieke exemplaren kunnen bemachtigen. In zijn half maart te openen winkel staat nu al een onafzienbare hoeveelheid leren geweertassen, attaché- en autokoffers. Verder zijn er de nodige hutkoffers en schitterende krokodillenleren dressing cases, die zijn voorzien van kristallen flessen, hoornen kammen en zilveren accessoires.

Olivier van Schaik van de Kralingse zaak Fitzroy & Everest is een al even hartstochtelijk liefhebber als Ten Cate. Ook bij hem rijden regelmatig de oude Bentley's en Morgans voor, waarvan de eigenaars maar moeilijk kunnen kiezen uit het grote aanbod autokoffers. Evenals Ten Cate raakt Van Schaik na iedere verkoop wat gedeprimeerd. Zijn kofferpassie is zo uit de hand gelopen dat hij moeilijk afstand kan doen van zijn vondsten. Omdat iedere koffer een eigen leven heeft gehad en vaak nog oude persoonlijke notities bevat, dicht hij de oudjes museale kwaliteiten toe. In een van zijn koffers zit nog een check list met reeds lang vervlogen essentialia als `under flannels, seven top vests, six white collars'. Naast collectioneur van oude auto- en reiskoffers is hij dé specialist van het superieure Swaine & Adeney.

De wedloop in extremiteit zoals die bij de fabricage van maatschoenen nogal eens voorkomt, is ook in de kofferwereld niet onbekend. Zo levert het Londense bedrijf Cleverley voor zo'n tien mille een heel bijzondere attachékoffer. Het leer ervan is namelijk afkomstig van een in 1786 gezonken zeilschip met aan boord een lading onaangetaste rendierhuiden. Jaarlijks worden er een aantal gave huiden opgediept en vermaakt tot schoenen en koffertjes. Aan de stijlbewuste prins Charles is deze leren legende niet voorbijgegaan. Hij is de eigenaar van het wrak, dat voor de kust van zijn graafschap ligt, en hij tooit zich bij voorkeur met leer dat voor eeuwig in de diepte leek te zijn verdwenen.

Adressen Nederland:

Fitzroy & Everest, Oudedijk 148a, Rotterdam/Kralingen, tel. (010) 411 88 01; website: www.fitzroy-everest.nl. Fraaie autokoffers en oude exemplaren van Finnigans, Papworth, Drew & Son en Louis Vuitton. Nieuwe koffers van Swaine & Adeney waaronder een Wine Champagne Bar with Coolers, de fraaist denkbare manier om twee flessen en vier glazen te vervoeren.

Menko ten Cate Koffers, Nes 89, Amsterdam, tel. (020) 624 83 39. Alleen op afspraak en op zaterdagen open vanaf 15 maart. Een verzameling van grote merken waaronder Asprey's, Mappin & Webb, Louis Vuitton en een groot aanbod dressing cases.

Adressen Londen:

Bentley, 190 Walton Street. Een buitensporig duur adres, maar wel grootse kwaliteit van antieke attachékoffers van Waring & Gillow en A. Barrett & Sons.

Cleverley & Co, 12 The Royal Arcade, 28 Old Bond Street, Londen. Attachékoffers op maat afkomstig van het tweehonderd jaar oude leer van het gezonken schip Metta Catharina.

Swaine & Adeney, 54 St. James's Street. Londens grote koffermekka.