E = egonomie

Een jaar geleden keerden honderdduizenden mensen hun portemonnee om, in de hoop de staantribunes van de krapitalisten te kunnen verlaten in ruil voor een business seat in de wereld van het grote geld, de kleine hapjes, World Online, ABN Amro, de beurs en andere zakkenvullers die zich in een paar dagen tijd voor miljarden guldens verrijkten, ten koste van goedgelovige mensen. Die beleggers vertrouwden tevergeefs op de bescherming, de eerlijkheid, en het verantwoordelijkheidsgevoel van hun tegenpartijen en de toezichthouders.

De beursgang van World Online is een ramp die in meer dan één opzicht past in een rijtje met Enschede en Volendam. In Nederland heerst de anarchie, met name in de financiële wereld. Alles kan en mag, als je maar veel geld en een grote bek hebt.

De consument staat bijna alleen in de financiële jungle en gelooft keurige, leugenachtige bedrijven en mensen die hem een veilige doortocht beloven. Vandaar een herhaald pleidooi voor de egonomie.

Egonomie betekent: besturen van je (financiële) huishouding. De term is afgeleid van ego (= ik) en oikonomia (van oikos= huis en nemoo= verdelen, bezitten, besturen). Het is het (klein)kind van de eeuwenoude economie, die zich richt op bedrijven, instellingen, landen en staatshuishoudingen, maar niet op alledaagse mensenhuishoudens en hun problemen.

Een egonome of egonoom laat zich niet afleiden door belastingvoordelen, fraaie rendementen op aandelen, lage rente, mooie praatjes van verkopers en adviseurs, en gladde reclame voor producten. Een egonoom ziet meer in de ingrediënten van een degelijk financieel plan: wat wil ik eigenlijk, wanneer wil ik dat, hoeveel is daarvoor nodig, welke tegenslagen kunnen mij treffen, enzovoort. Dan sta je sterk in je schoenen en ben je geen impulskoper meer.

De letter E, het logo van het nieuwe Economiekatern, moet daarom staan voor egonomie en minder voor economie. Lezers hebben behoefte aan een egonomische benadering, blijkt uit hun reacties.

Wat leer je uit een economisch getint interview met de topman van een beursbedrijf? Helemaal niets, want die mannen mogen niets zeggen, als niet alle beleggers het tegelijk horen. Neem Greenspan. Waarom steeds weer aandacht voor die ouwe zeur? Laat 'm klaverjassen met Ronald Reagan. Waarom artikelen over pensioenfondsen, terwijl half Nederland daar niet in deelneemt en niet weet hoe je een eigen oudedagsvoorziening opzet. Dat is een dringend probleem. Hoe betrouwbaar, actueel en interessant is een mistig jaarverslag?

Wat heb je aan de slaapverwekkende koerspagina's van aandelen, opties, beleggingsfondsen en andere exotische waarden. Zonde van de ruimte, een vorm van vervuiling. Hup, die koersenbrij naar internet. De vijf dagbladen van de PCM groep kunnen daar een nuttige, actuele en informatieve site van maken. Niet zo hitsig en commercieel als andere beurssites, en niet bedoeld om mensen te prikkelen tot beursorders. Egonomisch dus. De hoofdzaken staan natuurlijk in de krant.

De vrijgekomen pagina's kan je beter gebruiken voor egonomisch nieuws, verslagen uit de financiële wereld op consumentniveau, de ontleding van een financieel product, de (on)zekerheid van Turkse spaarrekeningen. Waarom weet niemand precies wat een spaarhypotheek is, terwijl half Nederland er een heeft? Zeg maar: iedere dag Geld Telt.

Hoever zijn we in Nederland met de egonomie? De pers besteedt veel meer tijd aan (kritische) voorlichting dan vijf, tien jaar geleden. Zo liet het NCRV radioprogramma NachtLicht een belastingdeskundige zondagnacht van 1 tot 6 uur vragen van luisteraars beantwoorden over het belastingformulier. Menselijk contact. Het liep storm!

Aan de andere kant verschraalt de beschikbaarheid en bereikbaarheid van adviseurs en bemiddelaars. Enkele banken verminderen het aantal (bij)kantoren ten gunste van een concentratie van bepaalde kennis op (minder) grote kantoren en internet. Mede om de winst, de aandeelhouderswaarde, te vergroten.

Dat is waarschijnlijk een foute strategie. Mensen willen met een man of vrouw kunnen praten, liefst om de hoek. Dat merk je bij bijeenkomsten over persoonlijke geldzaken. De reden is dat mensen hun vragen en problemen niet goed onder woorden kunnen brengen. Een constructie met een aflossingsvrije hypotheek, extra geldlening, aflosverzekering, overlijdensrisicoverzekering en een depot met effecten kunnen ze niet ontleden tot die onderdelen. Het verschil tussen bezittingen en schulden ontgaat ze.

Die verwarring neem je niet weg met een flitsende internetsite waar je producten met elkaar kan vergelijken. Daar is menselijk contact voor nodig. Daarom ligt het eerder voor de hand het aantal bank- en verzekeringskantoren uit te breiden. Met die egonomische benadering win je klanten, kweek je een band. Dan komt de aandeelhouderswaarde vanzelf.

Adriaan Hiele beantwoordt vragen van lezers op www.nrc.nl/economie.