Australië en Nieuw Zeeland

Phileas Fogg deed het in 80 dagen, de kangoeroe in 80 dierentuinen. De Achterpagina gaat de wereld rond in 80 hits. Vandaag de 36ste stop: Australië.

Toen in 1979 het nummer `Australië' van de groep Good News verscheen, kwam het niet verder dan de tipparade. Negenentwintig jaar eerder kwam het Cocktail Trio met het lied `Kangoeroe Eiland', dat als volgt begint: ,,Op een kangoeroe eiland / waar je kangoeroes vindt / zoekt een kangoeroemoeder / naar haar kangoeroekind.' Maar al kent iedereen van boven de veertig dit nummer, ook `Kangoeroe eiland' werd geen hit.

Toch valt er met een nummer over Australië wel een echte hit te halen. In 1982 bewees de Australische groep Men At Work dit met het curieuze `Down Under', dat de tweede plaats van de Top 40 bereikte. In dit reggae-achtige lied heeft de ik-figuur ontmoetingen met een `strange lady', een Brusselse broodjesverkoper en iemand uit Bombay. Twee van de drie vragen in het refrein: ,,Do you come from a land down under? / Where women glow and men plunder.' De Brusselse broodjesverkoper blijkt zelf van `down under' te komen en merkt hierover op dat daar het bier vloeit en de mannen mompelen.

Het was uitzonderlijk dat Men At Work over hun eigen land zongen. Want Australische popsterren als Olivia Newton John, Kylie Minogue, Nick Cave, The BeeGees en INXS verzwijgen doorgaans hun afkomst. Zo hebben The BeeGees over verschillende Amerikaanse oorden nummers gemaakt en ook een over Israel, maar hun eigen land vinden ze niet het noemen waard.

Australië leidt in de popmuziek dan ook een verborgen bestaan in de vele versies van het lied `Waltzing Matilda'. Dit is een van die bijzondere nummers uit de popgeschiedenis die, net als bijvoorbeeld het Amerikaanse `Stagger Lee', in verschillende gedaanten steeds weer opduiken.

`Waltzing Matilda' heeft een lange geschiedenis. De oorspronkelijke versie heeft een tekst van ene A.B. `Banjo' Paterson uit 1903 op een melodie van een nog ouder Schots lied. `Waltzing Matilda' zit zo vol typisch Australische begrippen dat delen ervan voor niet-Australiërs onbegrijpelijk zijn. Dat begint al met de titel van het lied. Een `waltzing mathilda' is in Australië een knapzak en `to waltz matilda' betekent daarom trekken, zwerven. Ook de rest van het lied zit vol Australisch slang: ,,Once a jolly swagman camped by a billabong, / Under the shade of a coolibah-tree, / And he sang as he watched and waited till his billy boiled, / Who'll come a-waltzing Matilda with me?', zo begint `Waltzing Matilda'.

Maar voor wie weet wat `waltzing matilda' betekent, is het niet moeilijk de strekking van het lied te begrijpen: het leger probeert de swagman, de zwerver, in te lijven, maar die laat zich niet vangen en springt liever in de billadong, het stromende water. Sindsdien kan zijn geest worden gehoord die zegt: ,,You'll come a-waltzing matilda with.'

`Waltzing Matilda' wordt wel beschouwd als een anti-autoritair lied. Hoewel Australiërs het meest verstedelijkte volk ter wereld zijn, zien ze zichzelf graag als swagmen: `Waltzing Matilda' is uitgegroeid tot het officieuze volkslied van Australië.

In 1972 nam Eric Bogle `Waltzing Matilda' als uitgangspunt voor zijn mooie, lange folknummer `And The Band Played Waltzing Matilda', dat onder anderen door The Pogues, Joan Baez en The Dubliners is gecoverd. Dit anti-oorlogsnummer gaat over een swagman die in 1915 wél werd ingelijfd in het Australische leger, dat is uitgerust met een militaire kapel die sarrend `Waltzing Matilda' speelt. De Australische soldaten worden op de Krim afgeslacht door de Turken, de ik-figuur raakt zijn benen kwijt: ,,Never knew there were worse things than dying / For no more I'll go waltzing Matilda / All around the green bush far and near / For to hang tents and pegs a man needs two legs / No more waltzing Matilda for me.'

In 1976 maakte de Amerikaanse ketelmuzikant Tom Waits een nieuwe variatie op `Waltzing Matilda': `Tom Traubert's Blues'. In dit duistere nummer duikt de kreet `waltzing matilda' herhaaldelijk op. Wat Waits ermee bedoelt, blijft even obscuur als het lied zelf. Maar één ding is duidelijk: de ik-figuur in Tom Traubert's Blues is al net zo rusteloos als de hoofdfiguur uit `Waltzing Matilda.' Het was met Waits' versie dat Rod Stewart in 1992 weer een hit haalde: zijn `Tom Traubert's Blues (Waltzing Matilda)' haalde toen de derde plaats van de Top 40.