Aanklager Temple laat steekjes vallen

De aanklager van Perry W. verkiest de koele aanpak maar maakte de eerste week foutjes. Er blijft hoop voor de chauffeur.

Aanklager V. Temple is een grijze man met een zacht gezicht. Als hij zijn krijtstrepen broek optrekt komen geitenwollen sokken in beeld. Mildheid moet hem zijn aangeboren, niets lijkt hem op te winden. Juryleden met zakdoek aan de ogen, brullende getuigen: ook toen donderdag en vrijdag in het Britse proces tegen Perry W. de twee overlevenden van het Dover-drama voor het eerst publiekelijk getuigden over de containertocht die 58 lotgenoten het leven kostte, bleef hij de rust zelve. Very British indeed.

Toch zorgde Temple deze week voor heftige nervositeit bij de Britse rechercheurs die het onderzoek naar de Nederlandse chauffeur Perry W. hebben uitgevoerd. In anderhalve seconde zagen zij speurwerk van een half jaar, waarin ze het bewijs dachten te hebben gevonden voor 58 maal doodslag door de chauffeur, in rook opgaan.

In het Britse strafproces bestaat maar één werkelijkheid. Alleen de verklaringen op de zitting, uitgesproken ten overstaan van een jury, kunnen dienen als bewijs. Pal na de tocht vertelden de twee Chinese overlevenden aan de Britse politie dat ze ,,de hand van een blanke man'' zagen die het luikje sloot dat de illegalen lucht en licht verschafte. Op dat moment stond de wagen stil, zeiden ze toen. Daarna reed de vrachtwagen de pont op, waarna het drama zich ontrolde.

De Britse en Nederlandse politie verzamelden op basis van die verklaringen het bewijs dat Perry W. de man met de blanke hand was. Het touw waarmee het luikje werd opengehouden bij vertrek uit Rotterdam is teruggevonden in zijn cabine. Op het luikje is de afdruk van zijn rechter ringvinger aangetroffen. En toen was daar, donderdag, de eerste Chinese overlevende die kwam vertellen van de fatale tocht. Hij was onzichtbaar op de tribune maar had het hoorbaar te zwaar met het terughalen van de geschiedenis. Op een onhelder geformuleerde vraag zei hij, het viel zomaar uit de lucht, dat de vrachtwagen in volle vaart reed toen het luikje werd gesloten. Dat kon Perry, zittend achter het stuur immers, nooit gedaan hebben. En terwijl de rechercheurs fysiek aangaven dat aanklager Temple moest doorvragen, liet hij het zaakje laconiek lopen. ,,Now, my next point is.'' Pas na een schorsing bleek hij zijn omissie te hebben ontdekt. Hij stelde de vraag opnieuw en de getuige zei wat hij moest vertellen: het luikje ging dicht toen de wagen stilstond.

Maar in het Britse strafproces is de standaard dat een getuige die in korte tijd twee lezingen geeft over dezelfde gebeurtenis, door de rechter wordt afgevoerd als onbetrouwbaar. Toen vervolgens – nog steeds op donderdag – bleek dat de tweede overlevende te geëmotioneerd was om in detail over de tocht te verhalen, leek de fout van Temple niet meer te herstellen. Gelukkig voor hem – en pech voor Perry – was de man gisteren wel in staat de details inzake het luikje terug te halen. Hij wist het nu exact en overtuigend te vertellen. De wagen stond stil, het was zeven uur 's avonds, toen verscheen daar de hand, vervolgens de arm van de blanke man. Daarna werd het iedereen zwart voor ogen.

De koele aanpak van aanklager Temple leidde er ook toe dat beklemmende details over de fatale containersmokkel niet op de zitting aan de orde kwamen. In hun verklaringen bij de politie, die vorig jaar al uitlekten, vertelden de overlevenden hoe ze lotgenoten mentaal oppepten in de wetenschap dat hun dood gauw zou intreden. Hoe ze ieder middel aanwendden om met gebonk op de wand aandacht te trekken, hoe ze hun neus zo diep mogelijk in dozen tomaten staken om nog wat zuurstof te snuiven. Omdat Temple er niet naar vroeg, bleven deze gegevens onbekend voor de jury. Strategie of onwetendheid bij de aanklager – dat is de vraag.

Eerder in de week was het verscheidene volgers opgevallen dat Temple delen van het dossier niet kende, of althans daar geen blijk van gaf. Anders dan in Nederland is dat in het Verenigd Koninkrijk van groot belang: bewijs is pas geleverd als het op de zitting is uitgesproken. Daarom vergt de berechting van Perry W. in Groot-Brittannië zes weken, terwijl die van zijn bazen en medeplegers in Rotterdam, strikt genomen zwaardere verdachten, in drie dagen gepiept kan zijn. (Die zaak begint formeel maandag maar wordt vermoedelijk aangehouden.)

Er is een ander verschil. De Nederlandse aanklager, officier van justitie J. Klunder, is van stonde aan nauw aan bij het politieonderzoek betrokken geweest. Temple is een privé-jurist, die soms als advocaat optreedt en soms als aanklager. Hij krijgt een maandje voor de zitting het dossier toegestuurd, en wordt slechts geacht dat te beheersen zodra de zaak opent. ,,Kennelijk heeft hij onvoldoende tijd gevonden om de stukken te lezen'', zei een welingevoerde Britse journalist. ,,He is shit.''

Zo staan de zaken voor Perry W. er niet zo slecht voor als de op papier verzamelde bewijzen suggereren. Een veroordeling voor mensensmokkel kan hij nauwelijks ontlopen. Maar deze week is gebleken dat één foutje van de aanklager genoeg kan zijn om bestraffing voor doodslag (een levenslange celstraf) te ontgaan. En dat deze aanklager de komende vijf weken foutloos doorkomt, werd eergisteren zelfs door een naaste medewerker betwijfeld.