Wilhelmina

In de recensie die de heer Mulder schreef over deel twee van Cees Fasseurs Wilhelmina-biografie (Boeken, 23.2.2001), schrijft hij dat Fasseur niet weet waarom Hitler in Nederland een burgerbewind onder leiding van de Oostenrijkse Rijkscommissaris Seyss-Inquart aanstelde. `Het antwoord', zo schrijft de heer Mulder, `is tamelijk eenvoudig. De Duitse gewoonte, bezet gebied door burgers te laten besturen dateerde nog uit de Eerste Wereldoorlog en werd door Hitler overgenomen.'

Dit is niet juist. Op 18 mei 1940 ondertekende Hitler een decreet, waarin de burgerlijke regering aan Seyss-Inquart wordt overgedragen. In het boek Die Niederlände im Umbruch der Zeiten (1941) beschrijft de auteur Rabl het instellen van het burgerlijk bestuur in bezet Nederland. Hij deelt mee dat er in Frankrijk en België een militair bestuur ingesteld is en voor Nederland een uitzondering gemaakt wordt: `Es liegt im Willen der deutschen Staatsführung, dem stammverwandten niederländischen Volk, das mit dem deutschen Volk seit jeher in engster Raumgemeinschaft lebt, so rasch als möglich wieder den Weg zu normalen Lebens- und Arbeitsverhältnissen zu ebnen.'

Seyss-Inquart doet er in een rede die hij op 12 maart 1941 houdt nog een schepje bovenop: `Die Niederländer und die Deutschen sind, vom nationalstaatlichen Standpunkt aus betrachtet, nicht ein Volk geworden, verfügen aber über die gleichen rassischen Voraussetzungen und sind daher blutnahe Völker und einer immer engeren Gemeinsamkeit fähig.'

Denemarken kreeg om dezelfde reden een burgerlijk bestuur. De Denen werden niet als `artfremdes' volk beschouwd en kregen een plaats in de na te streven `Weltherrschaft der nordischen Rasse' (Steen Bo Frandsen, 1994).

Naschrift Gerard Mulder:

In zijn bijdrage aan het winternummer 1994 van het tijdschrift Relations Internationales, dat was gewijd aan bezettingsregimes in Europa, toont de Duitse militaire historicus H. Umbreit overtuigend aan dat Hitler principieel gekant was tegen militair bestuur van bezet gebied. Volgens Hitler konden soldaten beter vechten dan besturen. Burgerlijk bestuur naar nazi-model werd opgelegd aan gebieden die door het Derde Rijk werden geannexeerd zoals West-Pruisen en Elzas-Lotharingen. Hetzelfde gebeurde in gebieden waarbij Duitsland een rechtstreeks belang had: Nederland, Noorwegen, het Generalgouvernement Polen, de Baltische landen en Wit-Rusland. Omdat Denemarken zich niet had verzet tegen de Duitse inval behield het zijn eigen regering onder Duits toezicht. België en West-Frankrijk werden militair bestuurd wegens de nabijheid van de kust die als frontgebied gold.