Leven op Mars!

Je zou denken dat de wereld op zijn kop zou staan, dat iedereen juichend of op zijn minst ontzet over straat zou rennen: er was leven op Mars! De grootste omwenteling in ons antropocentrisch denken sinds de ontdekking dat niet de aarde het middelpunt van het universum is. Herschrijf alle filosofieboeken, vier het leven! Maar nee, een paar kolommen in de krant, en dat was het. The Mars Society, vurig pleitbezorger van kolonisatie van de rode planeet, maakt er geeneens melding van op zijn Nederlandse website. De snoeren magnetietkristallen van de meteoriet ALH84001 mogen dan wel indirect op prehistorisch leven duiden, de aardbewoners zal het een worst wezen.

Blijkbaar hadden we toch iets spectaculairders verwacht, iets tastbaarders dan een microscopische mineralenafzetting. Films hebben wat dat betreft onze fantasie flink gestroomlijnd: met minder dan vreemd uitgedoste, op aardse diepzeedieren lijkende buitenaardse wezens neem je geen genoegen meer. De sobere sciencefictionthriller The Day Mars Invaded Earth (1963) heeft daarentegen gebruik gemaakt van een even simpele als fantastische vondst om de Marsbewoners in beeld te brengen: de Martianen nemen gewoon de gedaante aan van mensen. Het idee is gejat van de sf-klassieker Invasion of the Body Snatchers (1956), maar het resultaat is niettemin van een prachtige eenvoud.

Slachtoffer is een medewerker van de NASA, die bevangen wordt door een onzichtbaar soort elektriciteit van Martiaanse oorsprong, dat een dubbelganger van hem fabriceert. In de rest van de thriller wordt het gevaar vooral gesuggereerd; het lijkt zich voornamelijk in zijn hoofd af te spelen. Op een gegeven moment, als ook zijn vrouw en kinderen Martiaanse alter ego's hebben, lijkt het erop dat ze vooral tegen zichzelf vechten. En daarmee zijn we op vertrouwd sf-terrein: niet de onbekende levensvormen zijn de vijand, maar de stuurloze mensen die zichzelf ten gronde richten.

,,Ik voel me als een lege schelp, zo omschrijft de NASA-medewerker zijn bezetenheid. Leeg voelt hij zich ook door zijn huwelijkscrisis, het eigenlijke onderwerp van de film, die een voor die tijd revolutionair tragisch einde kent. De onontsluierde geheimen van Mars staan symbool voor de onuitroeibare angst dat de mensen die je het beste denkt te kennen, plots vreemdelingen worden. Net zoals Mars zelf afwisselend dichterbij en verder van de aarde af staat.

The Day Mars Invaded Earth (Maury Dexter, 1963, VS), Fox, 20:30-21