Henri de Baillet-Latour

Deze week was de 125ste geboortedag van Graaf Henri de Baillet-Latour uit België, de opvolger van Pierre de Coubertin als voorzitter van het Internationaal Olympisch Comité (IOC). Hij werd geboren op 1 maart 1876 en zou 27 jaar later al zitting nemen in het comité. Dat hij in 1925 de nieuwe leider van de olympische beweging werd, was geen verrassing, omdat De Coubertin hem zag als de ideale opvolger. Tot aan zijn dood in 1942 zou de Belg deze hoogste functie binnen het IOC bekleden.

De Coubertin had overigens in eerste instantie een andere keuze gemaakt. In de Eerste Wereldoorlog sprak hij hardop zijn voorkeur uit voor de Zwitser Godefroy de Blonay. Deze baron is zelfs interim-voorzitter geweest, omdat De Coubertin op 51-jarige leeftijd besloot zich beschikbaar te stellen voor het Franse leger. ,,Ik kan mij niet langer afzijdig houden'', luidde zijn verklaring. ,,Ondanks mijn leeftijd wil ik in mijn vaderland nog dienen in de strijd.'' Daar het leger niet echt zat te wachten op De Coubertin's rekrutering keerde hij snel weer terug naar het IOC. Toch is dit een merkwaardige periode geweest: deze nationalistische daad was fundamenteel strijdig met de Olympische idealen.

Het geeft wel goed aan dat de olympische beweging het eerste hoofdstuk had afgesloten, waarin vooral werd gewerkt aan het leggen van de fundamenten van de Spelen. Vanaf de Eerste Wereldoorlog werd een nieuw tijdperk zichtbaar, waarin politiek een grote rol speelt. Dat culmineerde in 1936 met de Winter- en Zomerspelen in het Duitsland van Adolf Hitler. Het was juist in deze roerige tijd dat De Baillet-Latour zijn werk deed. In 1920 had hij internationaal respect afgedwongen door de Olympische Spelen te organiseren in Antwerpen, dat toen nog getekend was door het oorlogsgeweld. Het wekte internationaal verbazing op dat De Baillet-Latour zo hartstochtelijk aan zijn missie werkte, maar hij verdedigde zich met de opmerking dat juist zo'n groot internationaal evenement als de Spelen België nieuw elan kon geven. Alleen werden Duitsland, Oostenrijk, Turkije en Hongarije niet toegelaten, omdat zij beschouwd werden als de aanstichters van de oorlog. Om nog maar eens aan te geven dat politiek steeds belangrijker werd.

Toch heeft De Baillet-Latour sport en politiek altijd willen scheiden. Tijdens de Winterspelen in 1936 raakte hij bijvoorbeeld in conflict met Hitler, wegens borden die honden en joden waarschuwden de wc's in de stadions niet te betreden. De voorzitter stapte naar Hitler met de waarschuwing: ,,Als de vlag met de vijf cirkels boven het stadion wordt gehesen, is het niet langer Duitsland maar Olympia. Dan zijn wij hier de baas.'' Daarop staakte Hitler zijn verweer en liet de borden weghalen, wat overigens het politieke karakter weinig zou aantasten. Na De Baillet-Latour's onverwachte dood werd hij opgevolgd door de Zweed Sigfrid Edström.

jurryt@xs4all.nl