SURROUNDSOUND

Op audiogebied komen er steeds geavanceerdere manieren om een luisteraar de illusie te verschaffen ergens middenin te zitten. Aanjager is al tientallen jaren de filmindustrie. In 1941 werden er voor de Disney-film Fantasia zes geluidskanalen gebruikt. In de meeste bioscopen kun je nu via een surround sound-systeem het vliegtuig van achteren horen aankomen, het in de verte horen exploderen, om de brokstukken van links naar rechts over het scherm te horen vliegen.

De apparatuur thuis biedt meestal niet meer dan stereo, twee afzonderlijke en volledig gescheiden kanalen, als het ware één voor elk oor. Toch is het mogelijk om de vier afzonderlijk opgenomen geluidssignalen met behulp van twee kanalen weer te geven, en wel zodanig dat het oorspronkelijke ruimtelijke geluidsbeeld zo goed mogelijk nagebootst wordt. De aloude stereosignalen komend van links en rechts zijn daarbij nog steeds onontbeerlijk, maar worden aangevuld met een signaal recht van voren – dat bijvoorbeeld voor dialogen gebruikt wordt – en het surround kanaal van achteren.

Alle vier de signalen komen tegelijk binnen. In een bioscoop met geavanceerde geluidsapparatuur worden ze eerst door een decoder ontrafeld en vervolgens naar de luidsprekers gestuurd die rondom het publiek zijn opgesteld. In de huiskamer worden ze op een slimme manier verdeeld over de twee aanwezige boxen, gebruikmakend van psycho-akoestische trucs. Voor het `centrale' geluid is dat makkelijk te realiseren door het betreffende signaal gelijkelijk te verdelen over het linker- en rechterkanaal, zodat een luisteraar de illusie heeft dat het geluid recht op hem afkomt. Ook voor het surroundkanaal wordt het signaal zowel naar het linker- als het rechterkanaal gestuurd, maar dan uit fase. Dat geeft de luisteraar de illusie dat het geluid van achteren komt.

De allernieuwste uitvinding van Dolby – dat ook verantwoordelijk was voor de surround sound – is Dolby Digital 5.1. Daarbij is het ene surround kanaal vervangen door twee andere, een links en een rechts van achteren. Bovendien is een extra centraal signaal toegevoegd voor de lagefrequentie-effecten, zodat je in een rampenfilm denkt de aardbeving zelf mee te maken.