Grootmachten lonken naar Hanoi

Het buitenland loopt de deur plat in Vietnam. Vandaag: de Russische president Poetin.

Slechts een paar honderd Vietnamezen stonden gisteren in Hanoi met vlaggetjes te zwaaien toen de Russische president Poetin langs kwam. Hoe anders was dat toen in november vorig jaar de president van de VS dezelfde route van het vliegveld naar het centrum aflegde. Duizenden, misschien wel tienduizenden vlaggetjeszwaaiers gilden `Biel! Biel!' toen een enigszins ontroerde Bill Clinton langskwam.

Zijn bezoek was historisch, want het was de eerste keer in ruim dertig jaar dat een Amerikaanse president op bezoek kwam in Vietnam. Het bezoek van Poetin is, als daar gradaties in bestaan, nog historischer. Het is de eerste keer dat een Russische of Sovjet-leider een bezoek brengt aan het nog altijd communistische Vietnam, tijdens de Koude Oorlog de trouwste bondgenoot van de Russen.

Poetin en Clinton zijn niet de enige hoge bezoekers die Vietnam de laatste tijd aandoen. Nadat het sinds het einde van de oorlog met Amerika medio jaren zeventig vele jaren stil is geweest op het diplomatieke vlak, is het nu ineens een komen en gaan van hoogwaardigheidsbekleders, onder wie de Indiase premier Atal Vajpayee, de Chinese minister van Defensie Chi Haotian en de Singaporese president S.R. Nathan. Meer bezoeken zijn nog in voorbereiding, waaronder dat van de nieuwe Amerikaanse minister van Buitenlandse zaken, Colin Powell, in juli.

Waarom deze plotselinge interesse voor Vietnam? Een blik op de wereldkaart geeft het antwoord: de zeer gunstige, strategische ligging van het land. Die ligging was er natuurlijk al, maar wordt nu gecombineerd met een voorzichtig opengaan van Vietnam voor de rest van de wereld, inclusief het Westen.

Poetin komt praten over die strategische ligging, beter gezegd, over de zeer strategisch, in de buik van het land gelegen marinebasis Cam Ranh waar Rusland tot 2004 gebruik van mag maken. Tijdens de Tweede Wereldoorlog was het een Japanse basis, en gedurende de oorlog tussen Zuid- en Noord-Vietnam een Amerikaanse. De Verenigde Staten zouden de basis na 2004 graag weer huren en hetzelfde geldt voor China, maar Poetin wil dat het een Russische basis blijft. Voor alle gegadigden geldt dat ze de marinebasis willen gebruiken om van daaruit het eigen scheepvaartverkeer bescherming te bieden. Cam Ranh ligt uiterst gunstig ten opzichte van belangrijke zeeroutes die als mondiale `snelwegen' gelden voor olietankers en containerschepen.

Vietnam laat zich door alle grootmachten het hof maken en wacht af wie met het beste bod komt. Welk land Cam Ranh ook in handen krijgt, ze zullen er aanzienlijk meer voor moeten betalen dan Rusland nu. Dat is ook Poetin vandaag duidelijk gemaakt, maar hij heeft twee ijzers in het vuur: Vietnam is van Rusland afhankelijk voor zijn wapens en het land heeft nog een oude Sovjet-schuld uitstaan van vier miljard gulden. Daar zou Poetin wel eens soepel mee om kunnen gaan, zo suggereerde hij, als Vietnam bereid is de huurtermijn van de basis te verlengen.

Er is Poetin volgens diplomaten veel aan gelegen om de banden met Vietnam aan te halen. De president wil Ruslands invloed in Oost-Azië vergroten en aangezien Vietnam de enige bondgenoot van Rusland in die regio is, en lid van de club van tien Zuid-Oost Aziatische landen (Asean), fungeert het land als springplank voor Poetins voornemen.

De president maakt zijn rondreis door Azië vooral om steun te verwerven voor het Russische verzet tegen de ruimteverdedigingsplannen van Amerika. Poetin kreeg eerder deze week steun van Zuid-Korea, bondgenoot van de VS. Ook de Vietnamese machthebbers zullen zich achter Poetin scharen, zo is de verwachting. De Vietnamese bevolking zou, getuige de contrastrijke verwelkoming van Poetin en Clinton, wellicht een andere keuze hebben gemaakt.