De nieuwe prijskaartjes van Vajpayee

De gisteren gepresenteerde Indiase begroting laat zich lezen als een receptenboek. Suiker wordt niet duurder, tv-kijken en buitenlandse auto's wel. Over de structurele plannen van premier Vajpayee wordt op straat nauwelijks gesproken.

Alsof het om een cricketwedstrijd ging stonden groepen mensen gistermiddag aan tv-toestellen in theehuizen gekluisterd om de presentatie van de overheidsbegroting te volgen. De reacties waren levendig, er werd nergens anders over gepraat en de discussies zijn vandaag zelfs feller, nu de kranten pagina na pagina besteden aan de economische plannen van de regering Vajpayee. Men interpreteert en rekent uit of men aan de `goede' of aan de `slechte' kant is beland, omdat de begroting in India uiterst concreet is geformuleerd en bijna direkt voelbaar zal zijn voor de burgers.

Een zucht van verlichting voor de armsten bijvoorbeeld, omdat suiker en spijsolie niet duurder worden. Ook de boeren zijn niet erg ontevreden: de invoerrechten op landbouwproducten uit de VS en Europa worden hoger. Maar ambtenaren zijn nerveus: in de komende vijf jaren zullen duizenden banen worden geschrapt, ministeries samengevoegd en de huren van overheidswoningen verhoogd.

De begroting laat zich zo gedetailleerd lezen als een receptenboek: jam wordt goedkoper, evenals atjar, het Indiase zuurgoed. Ook coladrinkers eindigen aan de goede kant: frisdranken, maar ook vruchtensappen worden goedkoper. Wie van buitenlandse scooters en motorfietsen houdt, eindigt evenwel aan de slechte kant, want die worden duurder. Binnenlandse scooters daarentegen worden goedkoper. Net als in India geproduceerde auto's: door de dealers zijn de prijsverlagingen vandaag al aangekondigd. Maar voor rokers en kauwers van betelblad breekt een zware tijd aan: de belastingen op die producten zijn drastisch verhoogd.

Er zit een duidelijke lijn in de begroting van de regering Vajpayee: de middenklasse gaat er het meest op vooruit. De middenklassers betalen minder inkomensbelasting, de hypotheekaftrek wordt hoger, de mogelijkheid om kinderen naar het buitenland voor studiedoeleinden te sturen is ruimer en telefoon en fax worden goedkoper. Briefkaarten daarentegen worden duurder, maar die zijn dan ook een beetje uit de tijd. Computers en ander elektronica worden namelijk flink goedkoper. Nieuw is de belasting op bedragen die gewonnen worden in spelprogramma's op tv: `Wie Wordt Miljonair' is sinds vorig jaar een rage in India, maar de winnaars zullen maar liefst dertig procent van hun inkomsten aan de fiscus moeten afstaan. Kijken naar televisie in het algemeen wordt duurder: er komt een nieuwe belasting op het doorgeven van buitenlandse televisiezenders.

Het zijn de triviale aspecten uit de begroting die de meeste aandacht trekken. Want over de meer structurele plannen, zoals scholen en stroomvoorzieningen voor dorpen en een speciaal fonds voor rampenbestrijding, ingesteld na de aardbeving in Gujarat, wordt nauwelijks gepraat. Ook het `heilige fundament' van de regering-Vajpayee staat nauwelijks ter discussie: de versnelde privatisering van staatsbedrijven, waaruit de regering denkt de meeste inkomsten te halen om de uitgaven te dekken. De eerste stappen in deze richting zijn omgeven door geheimzinnigheid en schandalen van corruptie, zoals bij de voorgenomen verkoop van de nationale luchtvaartmaatschappij en het Indiase aluminiumbedrijf, maar dat baart de meeste mensen nog geen zorgen.

De oppositiepartijen zien het met lede ogen aan: de verrechtsing heeft in India definitief toegeslagen. De rijken worden rijker maar, houdt de regering vol, de armen worden niet armer: van de grotere vraag naar goederen in de steden zullen de fabrieksarbeiders uiteindelijk profiteren. Veel reden voor vreugde hebben ze echter niet echt: een van de belangrijkere maatregelen is dat het ontslaan van arbeiders vergemakkelijkt wordt en tijdelijke contracten worden toegestaan.