De monarchie

De Nederlandse monarchie heeft, behalve kenmerken gemeen aan elke monarchie, ook zijn bijzondere nationale kenmerken. In de eerste plaats is het een monarchie in een republikeinse samenleving, zoals terecht indertijd prins Claus heeft onderkend. Feitelijk is Nederland nog altijd langer een republiek geweest dan een koninkrijk. Maar veel belangrijker, veel wezenlijker is een ander kenmerk.

En dat is de verbinding tussen onze, Nederlandse monarchie en het leven en werk van de eerste Oranje, Willem de Zwijger. De voordien in deze landen in gang zijnde monarchale ontwikkeling werd in 1581 met de afzwering van Philips II abrupt beëindigd. In de vrijheidsstrijd, waarmede dat gepaard ging is een fundamentele rol gespeeld door Willem I, prins van Oranje. Dankzij de inzet, met `lijf en goet altesaem', van deze strijder par excellence voor de rechten van de mens avant la lettre, vormen wij een eigen, zelfstandige staat, een eigen natie. In en met de afstammelingen van de eerste Oranje is een nieuwe monarchale ontwikkeling begonnen, die ruim twee eeuwen later feitelijk tot de monarchie leidde. Strijd voor de rechten van de mens is dienvolgens een geboortekenmerk van de Nederlandse monarchie en daarmede tevens de legitimatie daarvan. In dat licht is `verzwagering' met een ten volle mede-verantwoordelijk lid van een terroristisch regime de doodsteek voor die legitimatie en daarmee uiteindelijk ook voor die monarchie zelf. Waarbij ik er met nadruk op wil wijzen dat deze specifieke situatie zich niet heeft voorgedaan in 1937 of 1966.

Het is wellicht overbodig te zeggen, dat het in deze zaak absoluut niet gaat om het wijsvingertje van de zedenmeester, die zichzelf brandschoon acht, zoals sommigen menen. Het gaat om aard en karakter in deze bijzondere zin van de Nederlandse monarchie. En daarover te spreken en ten aanzien daarvan waakzaam te zijn is het onvervreemdbaar recht en dan ook de onvervreemdbare plicht van de vertegenwoordigers van ons volk. Zeker, te gepaster tijd. Maar tijden en arrangementen van de goedkeuringswet zullen dat onbelemmerd gebruik van een grondrecht niet mogen en kunnen bruuskeren.

Tenslotte wil met betrekking tot deze zaak een mogelijk misverstand nadrukkelijk uitsluiten. Ieder mag trouwen met wie hij of zij wil. Dat is een privé-zaak. Maar niet ieder dat doende of voornemens zijnde, kan de troon van de Oranjes beërven. Dat is een publieke zaak. Een zaak van staatsrecht. Alleen daarover gaat het.