Bossche verlokkingen

Winkelen in een van de grote steden is leuk, maar kleinere steden hebben hun eigen charme: kleinschaliger, minder druk en goed te doen in een paar uur. Winkelen in 's-Hertogenbosch.

Help! 's-Hertogenbosch gaat eraan! De stad wordt overspoeld door eenvormige grootwinkelbedrijven. Nog even en de historische binnenstad onderscheidt zich in niets meer van het centrum van Zoetermeer of Leidsche Rijn.

Met woorden van deze strekking luidde C. Bolhaar, president-commissaris van de Bossche investeringsmaatschappij (BIM) onlangs de noodklok. De ondernemer wil kleine winkeliers in de Brabantse hoofdstad helpen door panden in het centrum aan te kopen en tegen een lager rendement te verhuren. De huidige winkelpanden zouden onbetaalbaar zijn geworden. En grote winkelketens spelen daar handig op in. Met alle gevolgen van dien.

Wie op een doorsnee zaterdagmiddag door het winkelhart van Den Bosch kuiert, stuit inderdaad op grote leegstand. Nieuwe filiaalketens en opheffingsuitverkopen volgen elkaar in hoog tempo op. Het lijkt of de stad ten prooi is gevallen aan haar eigen geldingsdrang. Hebben Amsterdam en Den Haag een Bijenkorf? Dan Den Bosch ook. En voor de gegoede burger zijn er Scapa en Edgar Vos al maken die panden over het algemeen een desolate indruk. De kleine ondernemers klagen steen en been. Hun wordt alleen nog op de wekelijkse zaterdagmarkt een plekje gegund.

Toch betekent dat niet dat het in Den Bosch slecht toeven is. Integendeel. De stad, met haar sfeervolle marktplein en prachtige, vaak onderschatte Sint Janskathedraal, ademt een nostalgische sfeer. Alsof de 17de-eeuwse mandenmakers en lakenververs elk moment hun deuren weer kunnen openen. Dat geldt vooral voor het Uilenburgkwartier, een pittoreske wijk die tussen het station en het centrum ligt ingeklemd. In de zomer wordt de Uilenburg overspoeld door dagjesmensen en toeristen die zich opgeven voor een cultuurhistorische vaartocht over de Binnendieze. Het vaarseizoen is geopend van april tot en met oktober, maar de kaarten moeten, vooral in de zomer, van tevoren worden gereserveerd (0900-2020178).

Ook antiekliefhebbers zijn in het Uilenburg aan het goede adres. In een straal van enkele honderden meters doemt de ene na de andere antiquair op. Van het chique Jan de Raat Antiquiteiten in de Postelstraat, waar naast meubelen ook veel kunst en verzamelobjecten worden verkocht (Postelstraat 30, wo t/m za 12-18u en op afspraak, 073-6144979), tot de voormalige hooischuur La Folie in de Uilenburgstraat, die vooral bekend staat om zijn spiegels en kroonluchters (Uilenburgstraat 1, ma 13-18, di t/m za 13-18, do tot 21u, 073-6131400). Schuin tegenover La Folie, in de Molenstraat, huist De Sprookjeskamer, een winkel met sprookjesartikelen in de ruimste zin van het woord: heksenkasten, prinsessenjurken, paddestoeltafels en het zwaard en schild van koning Arthur (Molenstraat 16, wo t/m vr 10u30-18u, za 10u30-17u, 073-6122568). De vele kinderneuzen staan als het ware in de etalageruit gegraveerd.

Aan het einde van de Uilenburgstraat ligt links de Capucijnenpoort. Als je dat straatje uitloopt kom je, na een klein stukje Postelstraat, uit op de Vughterstraat, een van de leukste winkelstraten van Den Bosch. Kookliefhebbers kunnen hun hart ophalen in Brinkman's Kookwinkel (Vughterstraat 66, di-vr 9u30-18u, za 9u30-17u, do tot 21u, 073-6143314). Twee etages `professioneel kookgerei voor thuis': keukenmessen, pannen, espressoapparaten, trollies en fornuizen. Even verderop, op nummer 32, zit Oil & Vinegar, een goed verzorgde, culinaire cadeaushop waar je zelf olijfolie mag tappen en vijftien soorten azijn kunt voorproeven (Vughterstraat 32, ma 13-17u, di-vr 10-17u30, za 10-17u en do tot 21u, 073-6841100).

Voor hoogwaardig porselein en aardewerk (Wedgewood, Bernardaud) is Het huis van Harperink een goed adres (Vughterstraat 19, ma 13-17u30, di-vr 9u30-18u, za 9u30-17u en do tot 21u, 073-6135329). En een van de beste interieurwinkels van Nederland, Vossenhof, is gevestigd in een karakteristiek oud pand, aan het einde van de Vughterstraat (Vughterstraat 136, di-vr 10-18u, za 10-17u, do tot 21u, 073-6121137). Jan des Bouvrie heeft er zijn eigen hoekje, maar zeker zo imposant zijn de Italiaanse fauteuils en bankstellen van Minotti en de vloerkleden van het Zwitserse Ruckstuhl.

Goede lunchadressen zijn er in Den Bosch in overvloed de stad staat bekend om haar vele cafés en restaurants die vaak niet onderdoen voor die in de Randstad. Maar eerst nog even binnenwippen bij De Bossche Suikeroom, een snoepwinkeltje in een karakteristiek 17de-eeuws pand met vergeten lekkernijen als stroopsoldaatjes, mokka babbelaars, polkabrokken en wijnballen (Tweede Korenstraat 18, di-vr 11-18u, za 10-17u en do tot 21u, 073 6136764). Van daaruit loop je via de Hinthamerstraat binnen tien minuten naar de Korte Putstraat, die 's zomers wemelt van de terrassen en waar de lunch al snel met een `Bosch kwartiertje' wordt verlengd. De populaire brasserie Corte (Korte Putstraat 10, dagelijks geopend van 11-23u, 073-6911430) kent een tamelijk uitgebreide kaart: soepen, salades, broodjes en, indien gewenst, een warm gerecht van de dinerkaart. Ook de beroemde Bossche bol staat op het menu, al zal de fijnproever die bij Corte afslaan. Want daarvoor zo weet iedere rechtgeaarde Bosschenaar - moet je bij banketbakkerij/lunchroom Jan de Groot zijn (Stationsweg 24, ma-vr 8-18u, za 8-17u, do tot 21u, 073-6133830). Het is er vaak bomvol, maar de bediening is efficiënt en vriendelijk.

Daarna terug naar de Markt. Vanaf de Markt is het zo'n tien minuten lopen naar de Sint Janskathedraal, een laatgotische, rijkversierde kerk, die in anderhalve eeuw tijd gebouwd werd. Beroemd zijn vooral de luchtboogfiguren: menselijke en dierlijke creaties die op hun weg naar de hemel door de duivel worden gedwarsboomd. Wie na zijn bezoek aan de Sint Jan in hogere sferen wil blijven, loopt de Kerkstraat in. Op nummer 48 bevindt zich Kunsthandel St-Jansbasiliek, een excentriek winkeltje met `kerkelijke kunst en devotionalia': beelden van het heilig Hart, doopkaarsen, bijbelse kunstkaarten, emaillen wiegekruisje, rozenkransen en glas-in-lood medaillons (Kerkstraat 48, ma-vr 10-18u, za 9-17u, do tot 21u, 073-6134636). Het rijke roomse leven.

Vergeet vooral niet een bezoek te brengen aan de nabijgelegen broodspecialist Bert van Haren (Hinthamerstraat 89, di-za 8-18u, za 8-16u, 073-6134481). Niet alleen wegens het brood dat bovengemiddeld lekker is maar ook om het interieur: prachtige tegeltableaus, een biedermeier kamer en een gotische pui. Een van de vele monumenten die 's-Hertogenbosch rijk is. De Kerkstraat is overigens ook een heerlijke plek om te flaneren. Sinds de Spaanse architecte Beth Gali haar een grondige facelift gaf, heeft zij veel weg van een promenade: opvallende verlichting, mooi straatmeubilair, weloverwogen beplanting. De Kerkstraat is niet voor niets een geliefd podium voor straatmuzikanten, jongleurs en kunstenaars.

Niet al te ver van de Kerkstraat, in de Lombard passage, zit De Paarlerij (Lombardje 13, di-vr 10-17u30u, za 10-17u, 073-6890333). Het is even zoeken, maar de moeite wordt beloond. We hebben het dan ook over de enige parelspeciaalzaak van Nederland. Vele duizenden parels, van verschillende herkomst, prijsklasse, kleur en vorm, in een klein winkeltje bijeengebracht. Elk sieraad wordt in het eigen atelier met de hand gemaakt; achter elke parel zit een verhaal. De eigenaresse trekt er graag de tijd voor uit. De Lombard passage ligt achter het stadhuis, dat op zichzelf ook een bezienswaardigheid is. Let vooral op de 17de-eeuwse barokgevel met het stadswapen: een hertogskroon, geflankeerd door twee wildemannen met daarnaast twee riviergoden van de Dommel en de Aa. In de hoeken twee hoornen des overvloeds: die van het wild en het graan.

Na een lange winkeldag is er geen betere plek om neer te strijken dan het vegetarische restaurant Samtosa (sanskriet voor `tevredenheid'). Het is niet zozeer de inrichting die is tamelijk minimalistisch als wel de uitmuntende keuken die het hem doet. Bietenpaté, seitangehakt, hazelnootsoep, gemberpannekoeken, honingperen Samtosa heeft voor elk wat wils. Zelfs de carnivoor zal er zijn ware aard graag even verloochenen. De gerechten zijn vrij prijzig – voor een geitenkaastimbaaltje betaal je 37 gulden – maar een kniesoor die daar op let. Want in Den Bosch lijkt maar één wet te gelden: je overgeven aan de verlokkingen van het bestaan (Vughterstraat 161, wo-vr 16-22u, za-zo 17-22u, 073-6125122).