Nijlleedkoortsmeetsysteemstrookdeellijn

26 Maal 26 symmetrische woorden telt het Nederlands: 676. En het Nederlands telt weer 676 maal 676 woorden.

De wetenschap heeft voorkeur voor kleine aantallen (drie, zes) en grote aantallen (miljoen, triljoen). Het aantal elementen in het Periodiek Systeem is op het randje. Wie kent die honderd verschillende atomen uit zijn hoofd? De bouwstenen van het DNA zijn vier in getal, maar het genoom is astronomisch lang. Het planetental was tot voor kort keurig klein, maar voor het sterrental bestaat nauwelijks een naam.

In de taalkunde, ook een wetenschap, is het niet anders. De rijtjes koppelwerkwoorden of 't kofschip-elementen worden nooit groot, maar het aantal syntactische patronen en semantische schakeringen is astronomisch.

Toch stuitte ik op een raar, onwetenschappelijk aandoend, getal. Een getal boven de 500, maar onder de 1000. Hoeveel symmetrische woorden, zoals Kok deed redder lepel pap nemen, zijn er in onze taal? In 1980 had ik er 300. Na twintig jaar zoeken meen ik ze nu allemaal te hebben. Ik geef ze u in groepjes van 26 elementen.

Niet de zesentwintig symmetrische eigennamen Abba, Ada, Anna, Arra, Asa, Ata, Epe, Gog, Idi, Laval, LonNol, Menem, Nauruan, Neuquen, Noron, Noyon, Oibibio, Oininio, Omo, Onno, Otto, Selles, Seppes, Taxat, UNu.

Ook niet de zesentwintig buitenlandse spiegelwoorden accavallavacca, aviva, davad, deified, detartrated, essayasse, kolokol, madidam, reconocer, redivider,regninger, Reliefpfeiler, repaper, ressasser, retater, Retroworter, Retsinakanister, satanas, salppuakivikauppias, sboobs, sereneres, sofos, somávamos, subinanibus, superepus, teroret.

Maar wel de zesentwintig aardige A-woorden draagaard, galslag, kaalblaak, kaalslaak, kaasaak, kaatstaak, kalkklak, knalklank, knalplank, krabark, krabbark, maartraam, marktkram, marsram, naaldlaan, naan, nappapappan, saas, slamals, taalplaat, taartstraat, tandnat, tanknat, tat, trappart.

En natuurlijk de zesentwintig Bijvoeglijke naamwoorden dood, doornrood, dóórrood, Estse, giffig, gillig, Giotto'ig, gippig, gittig (Huygens), goordroog, keiziek, kek, knalblank, knalslank, modedom, netsten, netten, onano, poop, raar, reeër, reler, staats, stoots, tentnet, torrot.

Plus de zesentwintig Curieuse woorden assa (Gezelle), coc, coccoc, d'aarddraad (Achterberg), DNA-mand, draafaard, edezede, eppe, katmeeneemtak (Hermans), klokkolk, lionoil, meezeem, neonnoen, neopoen, nimfmin (Lolita), oto, parterrestaalplaatserretrap, rookseinnieskoor, sdoods (vermaan), snekens (Conscience), snellens, snevens, sulcyclus, tongg'not, tretert, weew (Huygens).

Zesentwintig Doodgewone spiegelwoorden zijn: daad, deed, ere, kaak, kak, kok, kook, lepel, lol, lul, madam, neen, negen, nekken, nemen, neten, neven, non, pap, pop, pijp, radar, redder, reder, renner, tot.

Zesentwintig elegante E-woorden: ede, ederede, emine, erre, keetteek, kelklek, kerkrek, leeddeel, leekkeel, leemmeel, legerkregel, legerregel, merkrem, neteëten, neteleten, neteneten, sees, ses, stelets, stremerts, teelsleet, teenneet, teet, terppret, tet, tettettet.

Zesentwintig Fraaie woorden zijn: deelleed, draaiaard, draakaard, draalaard, edammade, edelslede, eedidee, eetstee, egasage, gardegedrag, knippink, korfrok, libellebil, morgegegrom, nep-ponnoppen, niessein, parterreserretrap, pilslip, polkaklop, rennersrenner, sagogas, snakkans, staalplaats, sukseskus, telslet, troostsoort.

Zesentwintig Gekke woorden zijn: alibila, altaarpraatla, amok-oma, evagave, feestseef, fret-erf, kaamsmaak, kapopak, karpetteprak, karprak, kazerne-genrezak, kotspakkapstok, legerkornettenrokregel, lekenknekel, neohoen, neozoen, niespolka-klopsein, nogawagon, papapap, partyboobytrap, partijtrap, peergreep, romegemor, rood-oor, snorfrons, spurtrups.

Zesentwintig Historische woorden: ebbe, edebede, eilië, ese, ette, ewe, geg, geseg, lemmel, lettel, naagaan (Hooft), naagegaan, nedergegreden, nedergreden, nedergreên, neergroen, neertreên, nemmen, nen, nessen, rentner, roor (Breero), steets, taat, truurt, tyt.

Zesentwintig interessante I-woorden: hih, kinknik, kinkkknik, kippik, kittik, liggil, likkil, lil, lippil, mikkim, nin, pillip, pilslip, pinknip, pintnip, pip, pitsstip, pitstip, pittip, sis, skiriks, spitstips, spittips, tikkit, tippit, tit, triflirt.

Zesentwintig Joekels van woorden: altaarraatla, droomstrafartsmoord, edamkaasaakmade, kapellepak, koortsmeetsysteemstrook, lamottomal, legermarsramregel, legovogel, levantnavel, levenknevel, leverwrevel, Malakka-lam, melkmeeneemklem, melklepelklem, neonoen, neostaffatsoen, nep-pokkedekkoppen, nep-parterretrappen, Nijlkoortsstrooklijn, Nijlkoortsmeetsysteemstrooklijn, Nijlleedkoortsmeetsysteemstrookdeellijn, Nijlmeetsysteemlijn, Nijlreissierlijn, siammaïs, silopolis, snerttrens.

Zesentwintig Korte samenstellingen: kappak, kokkok, kollok, koorrook, koppok, korrok, kotstok, kottok, krakark, lattal, lebbel, letstel, lossol, noppon, sarras, sassas, stegets, stekets, stonets, stepets, sterets, stormrots, strengnerts, tolslot, toppot.

Zesentwintig Levende wezens: ara, faalslaaf, feeteef, glasalg, kazak, keggek, klotetolk, koopspook, lekerkrekel, lokkol, maam, Malaga-lam, neoklakkalkoen, oto, paalaap, pikkip, pup, reeheer, reinier, remmer, rotstor, rottor, sarasara's, sos, strafarts, tobbot.

Zesentwintig Meervouden: nebben, neggen, nekkappakken, nellen, nenen, nepen, neperepen, nep-Malagalampen, nepmarkrampen, nepmarktrampen, nep-Marsrampen, nepmelkklompen, neppakkappen, neppitsstippen, neppuppen, neppilslippen, neppompmoppen, nepplutotulpen, nepen, saga's, sara's, sawa's, serres, sexes, shahs, solo's.

Zesentwintig Nep-pennen: nepkayakpen, nepkazakpen, nepkeggekpen, nepkollokpen, nepkerkrekpen, nepkippikpen, nepkoppokpen, neplapalpen, nepmeetsysteempen, nepmelkklempen, nepmerkrempen, neppappen, neppen, neppeppen, neppilsslippen, neppolkakloppen, neppijlslijppen, neppijpen, nepretemeterpen, nepstaatspen, nepslawalspen, nepstegetspen, nepsteketspen, nepsteletspen, nepstenetspen, neptrappartpen.

Zesentwintig onnozele O-woorden: bob, bollob, dod, droommoord, droomoord, gorttrog, hoh, knollonk, kolkklok, koordrook, koortsstrook, kortrok, kotsstok, KRO-vork, lompmol, lonkknol, mom, moorddroom, moordroom, ortsstro, tokokot, tolklot, tolplot, toonnoot, topkookpot, topspot.

Zesentwintig prachtige P-woorden: paalslaap, paardraap, paarraap, pakkap, palmlap, panknap, pappap, patstap, peelsleep, peerreep, pennep, petstep, pilrennerlip, pilsrennerslip, plutotulp, pompmop, ponnop, pookkoop, poolloop, poolsloop, poottoop, poppop, portstrop, potstop, pottop, pretterp.

Zesentwintig Questieuze woorden: ballab, draadaard, droogoord, gardebedrag, heh, mezebezem, negerregen, negromorgen, netebeten, netereten, neteveten, neteweten, nettobotten, nettodotten, nettopotten, nettozotten, racecar, rakettekar, reeëeer, regentneger, retemeter, revollover, slawals, tarwewrat, tarsusrat, teeltatleet.

Zesentwintig ronkende R-woorden: raappaar, raddar, randnar, ree-eer, reekeer, reeleer, reemeer, reeteer, reetteer, regelleger, regelmeeneemleger, regelnevenleger, reker, rekkappakker, rekkennekker, rekker, reller, repper, reteneter, reteveter, retter, rettetter, rollor, rookkoor, rookoor, roomoor.

Zesentwintig sappige Spreektaalwoorden: aha, alla, effe, eikie, eissie, ene, enne, goog, hah, kerrek, kik, lel, mam, mem, mmm, mum, oho, ozo, pip, sas, soos, tut, tuttut, tuuttuut, wow.

Zesentwintig Technische Termen: ala, algla, arkra, darrad, DNA-band, edelstaalplaatslede, gaallaag, labbal, lamamal, lamellemal, lampmal, leverdrevel, makreelleerkam, meetsysteem, melkklem, melklamellemalklem, melktoppotklem, nepraddarpen, pannap, pokkedekkop, roomsmoor, rolator, rotor, slegels, tooggoot, toot.

Zesentwintig unieke U-woorden: futtuf, huh, krukkurk, kuk, kukuk, kurkkruk, kutstuk, kuttuk, kuuk, lukkul, lukul, lussul, lustsul, luul, muggum, nuun, puup, stuts, subbus, Sununu`s, sus, tuffut, tuttuttut, tuut, tuuttuuttuut, wuw.

Zesentwintig vervelende Vijfletterwoorden: atla, artra, kabak, kafak, kajak, kakak, kalak, karak, kavak, kayak, lamal, lapal, latal, legel, naman, neden, nelten, neien, neken, neren, neyen, ratar, reper, rever, sedes, seves.

Zesentwintig wonderlijke Werkwoordsvormen: egge, eke, ete, etste, foof, keek, peep, geëg, geleg, gezeg, lal, meeneem, naban, napan, natan, nawan, reer, (gij), teaet, tegel, telet, tellot, temmol, teret, tellet, tevel, tezet.

Zesentwintig Xenofiele woorden: ajja, bob, bib, dad, diaraid, ecce, elle, epopé, esse, gag, gig, malam, Malayalam, nan, noë-eon, ottetto, ovo, paap, papiripap, partybabytrap, peonsnoep, pep, Pooh-hoop, tenet, testset, yamamay.

Zesentwintig ijselijke IJ-(en ei-)woorden: dijnnijd, dijnijd, dijtijd, keikiek, kijk, leikiel, leiwiel, lijkijl, lijmmijl, mijllijm, mijltijm, Nijllijn, nijppijn, pijlslijp, pijnnijp, pijppijp, pijpijp, reier, reinnier, reisier, reissier, seissies, sierreis, sijs, tijmmijt, ijzij.

Zesentwintig Zeer fraaie woorden tot slot: avondnova, deelstaatsleed, kaasredersaak, karwrak, kaviaargraaivak, keerpreek, kolerelok, kornettenrok, korttrok, lavaval, legokogel, levensnevel, lorgnettengrol, maandnaam, maannaam, nedertreden, neeën, Nepal-apen, nep-apen, neppoppen, noottoon, parterretrap, tetterettet, tramsmart, trekkebekkert, IJ-rederij.

Zesentwintig keer zesentwintig is 676.

676 is het kleinste symmetrische kwadraat dat niet het kwadraat van een symmetrisch getal is, maar daar gaat het nu niet om.

Dat aantal 676 is niet zo verbazend, want het aantal spiegelwoorden in een verzameling woorden is gelijk aan de wortel uit het aantal woorden. Als je immers m woorden hebt, opgeschreven in een alfabet van n letters, dan kost elk woord nlog m letters. In een spiegelwoord is de eerste helft van het woord vrij, maar de tweede helft moet gelijk zijn aan het omgedraaide van de eerste helft. De kans dat de laatste (1/2 nlog m) letters gelijk zijn aan de omgekeerde voorste helft is gelijk aan 1 gedeeld door n tot de macht (1/2 nlog m), ofwel 1 gedeeld door (wortel m). Voor elk van de m woorden is de kans dat het een spiegelwoord is (1/wortel m). Dus in de hele verzameling zijn er (m/wortel m) = (wortel m) spiegelwoorden.

Het Nederlands heeft bijna 457.000 woorden. De wortel daaruit is gelijk aan 676, en zoveel zag u er hierboven. Voor herhaalwoorden, zoals meme, berber, sarasara, genegene, renderende geldt dezelfde redenering met dezelfde uitkomst: het zijn er 676. Voor driewerfse herhalingen als chachacha, kerkerker, ververver, tuuttuuttuut geldt dan hun aantal gelijk is aan de derdemachtswortel uit 457.000, dat zijn er dus 77. Ja, 77 tot de derde macht en 676 in het kwadraat schelen weinig.

Wel verbazend is dat het aantal 676 ook geldt voor het aantal Nederlandse manlijke rijm-uitgangen, én voor het aantal klinker-medeklinker-patronen in tweelettergrepige Nederlandse woorden, én voor het aantal woorden dat je, zoals eigele en otterbil, kunt omdraaien zodat er een ander Nederlands woord verschijnt. Maar ik kan hier niet die drie lijsten van 676 woorden gaan afdrukken.