Plas emancipatie

De uitvinding van het urinoir was een doorbraak in de oorlog tegen wildplassende mannen. Maar een eenzijdige doorbraak, dames moesten zich opstellen in rijen van vier voor het watercloset. Daar nu, is verandering in gekomen: een plasbak voor de skizit.

Breed van achteren en smal van voren. Het vrouwenurinoir Lady P. is afgestemd op de anatomie van `een vrouw in skihouding'. Uitproberen is vooralsnog lastig: alleen Schiphol, de Amsterdamse lesbodisco You II en de TU in Delft hebben de Lady P. laten installeren.

De Lady P. is een vinding van industrieel ontwerpster Marian Loth. Zij kwam op het idee toen een vriendin de lange rij voor de dames-wc's wilde omzeilen en uitweek naar de heren. `Waarom hebben wij niet iets voor plassen alleen?' Loth had het onderwerp voor haar afstudeerproject gevonden.

Het damesurinoir ziet er op de folder prachtig uit, een mooi gevormde keramieken pot in een ruimte met semi-transparante scheidingswanden naast een soort kast met plek voor handtas, tissuedispenser en andere onmisbare damesdingen. Het geheel wordt van de wasbakkenruimte afgescheiden door een klapdeurtje.

Veel vrouwen hangen om hen moverende redenen sowieso altijd al boven de toiletpot, een houding die bepaald oncomfortabel is. Daarom is het Lady P. wat hoger tegen de wand aangebracht voor, zoals de producent sanitairfabrikant Sphinx dat noemt, ,,een comfortabele hanghouding''.

Pluspunt in de ogen van de fabrikant is de verkorting van de pre-urinoire wachttijden door scheiding van snel en langzaam toiletverkeer. Tijdens een drukbezocht evenement in Maastricht installeerden ze bij wijze van proef enkele vrouwenurinoirs in mobiele toiletten. Desondanks komt de verkoop langzaam op gang. Volgens de producent is de drempel hoog door de aanschafprijs. Het installeren van het vrouwenurinoir inclusief toebehoren kost het drievoudige van een gewone wc.

Een bezoek aan de toiletruimte van de afdeling Civiele Techniek van de TU in Delft moet opheldering verschaffen. Het vrouwenurinoir oogt elegant en stralend schoon. Geen wc-bril dus geen vieze hoekjes. Als het metalen deurtje achter de gebruikster dichtklapt en zij zich omkeert, blijkt in het midden van de deur een vuistgroot rond gat te zitten. Een miskleun in het totaalconcept, lijkt ons, zowel achteloze passant als de gebruikster zullen in verlegenheid zijn gebracht. Het kijkgat moet dicht en de klapdeur groter.

In de brochure wordt het halve deurtje van de Lady P. ook aangeprezen als een `psychologische oplossing'. De anonimiteit achter de gesloten wc-deur zou onzorgvuldig handelen uitlokken, wat elders in de tekst wordt vertaald met `ergerlijke strepen' en `onaangename sporen'. Een onbedoelde wisseling van boodschap dus. De tekst gaat verder: ,,De uitgekiende materiaalkeuze, maatvoering, verhouding en detaillering van Lady P. creëren een nieuw type openbare toiletruimte voor vrouwen, die de gebruikster afschermt, zonder echter de sociale verantwoordelijkheid te ontnemen''.

Wat sociale verantwoordelijkheid betreft: de jaarlijkse test van Service Management, vakblad van de schoonmaakbranche, toont aan dat van de 150 onderzochte wc's slechts 38 procent heren-wc's voldeden aan het predikaat hygiënisch tegenover 43 procent van `de dames'.

    • Marion van Eeuwen