Het nieuws van 12 januari 2001

Selectie Musea

Relieken

De Nieuwe Kerk in Amsterdam is getransformeerd tot de wachtkamer van het hemelrijk. Ramen verduisterd, ijl blauw licht in de gewelven en niet al te veel glazen vitrines, met het goud, zilver, bergkristal en ivoor dat vorst en volk vanuit het aardse tranendal op weg hielp naar het Rijk Gods. Henk van Os, oud-directeur van het Rijksmuseum, kreeg de eeuwenoude reliekhouders los die, `door hun lading de belangrijkste objecten van de middeleeuwen waren'. Vier jaar lang werkte hij aan deze tweedelige tentoonstelling - ook in het Catharijneconvent in Utrecht - over de middeleeuwse vorsten die elkaar voor de gele voortand van een apostel te lijf gingen; over de lange reeks standvastige gelovigen geroosterd, onthoofd, gevierendeeld die als tastbare heiligen eeuwen voortleefden, omdat een stad of kerk hun schedel, botten, haren of nagels wist te bemachtigen. Zinvolle investeringen voor de toeristenindustrie, want het volk trok massaal naar de reliekschrijnen en elke herbergier zag ze graag komen.

De Weg naar de Hemel. Relieksverering in de Middeleeuwen t/m 22 april in de Nieuwe Kerk, Dam, Amsterdam; dag 10-18u, do 22 uur en in Museum Catharijneconvent, Lange Nieuwstraat 38, Utrecht; di t/m vr 10-17u, za, zo 11-17u.

Wonen

Twee fauteuils links en rechts van de kachel, het dressoir tegen de muur en in het midden de eettafel met een pluchen tafelkleed; zo zag dé Nederlandse woonkamer er in de jaren vijftig uit. In tien stijlkamers wordt op de expositie `Honderd jaar Wonen in Nederland' in de Beurs van Berlage steeds per twee decennia getoond hoe mensen de rest van de eeuw woonden. Zo staat een deftige woning in Amsterdam-Zuid uit begin van de eeuw tegenover een arbeiderswoning uit dezelfde tijd met bedstedes en kapotgetrokken behang en via het esthetische Gispen-interieur passeren we de doorzonwoning, het Gooise-trutten-interieur met te grote crapauds om te eindigen bij het `pomo'-interieur met een bovenmaatse ijskast. De aanleiding van de tentoonstelling is eigenlijk het honderdjarig bestaan van de Algemene Woningwet, de bakermat van wat vroeger volkshuisvesting heette. Op een brede loopbrug boven de stijlkamers toont de Stedelijke Woningdienst aan de hand van manshoge foto's de ontwikkeling van Amsterdam, vanaf de vochtige kelders via het experiment-Betondorp en de stadsvernieuwing naar IJburg.

100 Jaar Wonen in Nederland t/m 4 mrt in de Beurs van Berlage, Damrak, Amsterdam. Di t/m zo, 11-17u.

Iconen

Tijdens de Russische revolutie werden ze kort en klein geslagen, onder Stalin belandden ze bij duizenden op de brandstapel. Het is bijna een godswonder dat er nog zoveel oude Russische iconen over zijn. Zeventig iconen uit Nederlands particulier bezit zijn te bewonderen op de tentoonstelling `Het goddelijke nabij' in het Bijbels Museum, ze geven een overzicht van de Russische icoonkunst van de 16de tot en met de 19de eeuw. Ook zijn er enkele zeldzame `voorbeeldtekeningen' te zien en wordt in een nagebootst atelier de techniek van het maken van iconen gedemonstreerd.

Het goddelijke nabij t/m 25 febr in het Bijbels Museum, Herengracht 366, Amsterdam. Ma-za 10-17u, t/m 25 febr elke zondag 14u30 lezingen of muziek.

Gerrit Dou

Het beeld van een hypernauwkeurige fijnschilder, die op geen brede penseelstreek valt te betrappen, heeft de waardering voor Gerrit Dou (1612-1675) niet altijd goed gedaan. Hoewel hij gevierd was in zijn eigen tijd, vonden critici in de negentiende en de eerste helft van de twintigste zijn werk buitengewoon vaardig, maar ook bloedeloos zeker als het werd afgezet tegen dat van zijn leermeester Rembrandt, de held van de geniale intuïtie en de ongekunstelde emotie. Maar zelfs als in aanmerking wordt genomen dat de waardering voor Dou pas sinds een jaar of dertig weer is toegenomen, is het bijna ongelofelijk dat pas in 2000/2001 de eerste monografische Dou-expositie sinds de zeventiende eeuw wordt gehouden. En nu er in het Mauritshuis veertig van Dou's portretten, stillevens en genretafereeltjes op een rij hangen, blijkt het met die pijnlijke nauwkeurigheid ook nogal mee te vallen.

Gerrit Dou 1613-1675 t/m 25 febr in het Mauritshuis, Korte Vijverberg 8, Den Haag. Di-za 10-17u, zo 11-17u.

En verder

De Voorstelling, Nederlandse kunst in het Stedelijk Paleis, samengesteld door koningin Beatrix t/m 4 febr in het Stedelijk Museum, Paulus Potterstraat 13, Amsterdam. Mazo 11-17u; Pieter Saenredam: schilderijen en tekeningen uit Utrecht t/m 4 febr in het Centraal Museum, Nicolaaskerkhof 10, Utrecht. Di t/m zo 11-17u; Farao's van de zon t/m 18 febr in het Rijksmuseum van Oudheden, Rapenburg 28, Leiden. Dag 10-18 u; De Gruyter, geschiedenis van een kruideniersimperium verlengd t/m 24 febr in het Noordbrabants Museum, Verwersstraat 41, Den Bosch. Di t/m vr 10-17u, za en zo 12-17u; Heerlijke natuurtoneelen; romantische landschapschilders in Beek en Ubbergen, 1810-1860 t/m 18 febr in Museum Het Valkhof, Kelfkensbos 59, Nijmegen. Di t/m vr 10-17, za-zo 12-17u.