Winst en verlies

Macrovoorspellen

In de laatste dagen van december is het gebruikelijk terug te blikken op het voorbije jaar. De media die zich op de belegger richten, doen dat veel minder. De kansen die zich voordeden heb je gegrepen of niet, en daarmee uit. Wat de beleggersmedia wel doen is vooruitkijken in het komend beursjaar.

Economen en econometristen die bij grote banken en beleggingsinstellingen macro-economische cijfers analyseren om daar trends uit te peuren, word eenmaal per jaar gevraagd om ten behoeve van het grote publiek een verwachting uit te spreken over waar het in het komend jaar met de aandelenkoersen heen gaat.

De mensen die dit werk doen – strategisten worden ze genoemd – worden een beetje gezien als goeroe's. Toch kunnen ze zich niet permitteren met een zweverig verhaal te komen. Dat doen ze dan ook niet. De redenering achter een uitgesproken `target' klinkt beslist meer als wetenschap dan als hocus-pocus.

Hoe komt zo'n voorspelling nu tot stand?

Een voorspelling afgeven vanuit een macrovisie over waar de AEX- of de Dow Jones-index over een jaar staat, is als het invullen van een soort wiskundige vergelijking, waarin twee variabelen duidelijk het belangrijkst zijn, namelijk de verandering van de rentestand en de gemiddelde groei van de winst per aandeel.

Sterk vereenvoudigd ziet die formule er uit als volgt uit: R/1 W = S. Hierin is `R' de relatieve stijging of daling van de lange (5-jaars en meer) rente. En `W' is de procentuele groei van de winst per aandeel van beursgenoteerde bedrijven. Uit de vermenigvuldiging van die twee resulteert `S': de relatieve stijging of daling van het koersniveau.

Stel dus dat een strategist verwacht dat de rente in 2001 daalt van 5,5 naar 5 procent en dat de gemiddelde winstgroei uitkomt uit op 8 procent, dat wordt zijn sommetje (afgerond): 1,1 1,08 = 1,19. De koersen kunnen dus 19 procent omhoog.

Maar waar zitten in deze formule nu factoren zoals de macro-economische groei, de inflatie en de korte rente die (ten dele) door de centrale banken wordt gestuurd? Die zitten er wel in, maar vooral als `grondstof' voor de verwachting ten aanzien van de lange rente. Wie een daling van de lange rente verwacht, gaat er waarschijnlijk vanuit dat de economische groei afzwakt, waardoor de kans op inflatie ook daalt. Dat schept de ruimte voor die renteverlaging. En zo'n verwachting wordt bevestigd als centrale banken de korte rente verlagen (of niet verhogen). Overigens is er natuurlijk ook een verband tussen macro-economische groei en de groei in de winst per aandeel, maar die relatie is minder direct.

Dat verschillende voorspellers op soms heel verschillende voorspellingen uitkomen, hangt natuurlijk samen met de uiteenlopende verwachtingen die zij hebben ten aanzien van `R' en `W'. Dat snapt een kind.

Micro voorspellen

Voorspellingen over het algemene beursklimaat zijn interessant voor wie een zeer breed gespreide aandelenportefeuille heeft. De bewegingen van de grote beursindices en die van zijn eigen portefeuille zullen immers grote overeenkomst vertonen. Maar voor de belegger die zijn effectenbezit in een paar specifieke bedrijven heeft geconcentreerd, is het niet meer dan aardige achtergrondinformatie. Want het koersverloop van een individueel bedrijf kan zeer sterk afwijken van een beursgemiddelde. Zo iemand is geïnteresseerd in de verwachtingen die van toepassing zijn op die paar specifieke bedrijven. dan kom je dus terecht bij het spit- en graafwerk dat de effectenresearchafdelingen van banken en brokers (effectenmakelaars) doen op die ondernemingen. De analisten daar duiken in de marktomstandigheden waarin bedrijven opereren en de positie van het betreffende bedrijf in die markten. Het gaat over de kwaliteit van het management, de productontwikkeling, maar ook de manier waarop het bedrijf gefinancierd is. In dat proces speelt het onderzoek van de macroanalisten overigens ook wel een rol. Want een internationaal opererend bedrijf zal het heus wel in zijn omzet merken als de macro-economische groei terugloopt van vier naar twee procent. En een bedrijf dat veel geld heeft geleend, zal zijn financieringslasten zien dalen als de rente daalt.

Overigens werken de macrovoorspellers ook weer met het cijferwerk van de microvoorspellers. Want de gemiddelde winstgroei per aandeel die goeddeels bepaalt hoever de koersen beursbreed mogen stijgen, is een gemiddelde van de winstgroeiverwachtingen van alle individuele beursgenoteerde ondernemingen.