Wie won, wie verloor in 2000 (5)

Nieuwsfeiten, en de leiders die ze maken of ermee te maken krijgen, balanceren op een dunne lijn tussen hoop en ontluistering. Aan het eind van het eerste jaar in het nieuwe millennium maken redacteuren van de buitenlandredactie de balans op. Een terugblik. Bezinning, ook. Maar vooral: een genadeloos oordeel, bewust op de man gespeeld. Drie winnaars van het jaar 2000 en drie verliezers van het jaar 2000 op een rij: hoofdrolspelers op het wereldtoneel die verrasten door hun succes in hun worsteling met de geschiedenis of die juist faalden omdat ze verwachtingen – de onze, om het subjectief te houden, of die van hun achterban – dit jaar niet waar konden maken.

Deze portretten zijn geschreven door Wim Brummelman, Joop Meijnen, Peter Michielsen, Carolien Roelants, Robert van de Roer en Frank Vermeulen.

Saddam, koning van de wereld! Gelijk had hij dat hij in 1991 weigerde de nederlaag te erkennen tegen de coalitie van dertig landen die de Amerikaanse president George Bush tegen hem op de been had gebracht. De geallieerden hadden de vloer met zijn strijdkrachten aangeveegd en niemand gaf een cent voor zijn kansen op overleving. Maar overleven deed hij, en hoe! De overwinnaars van toen, Amerikanen en Britten voorop, zitten nu in de beklaagdenbank. En bewonderend kijkt de wereld der geknechten naar Saddam Hussein, bedwinger van de imperialisten.

Het handelsembargo van de Verenigde Naties werd van een wapen in handen van de geallieerden tot een wapen voor Saddam Hussein. Bedoeld om de Iraakse president te dwingen zijn massavernietigingswapens te laten ontmantelen, veranderde het geleidelijk in de ogen van de wereld in een werktuig om de Iraakse bevolking te onderwerpen. Saddam komt zelf niets tekort, en zijn medestanders evenmin. Maar hij zorgt ervoor dat de armsten in zijn land maximaal lijden onder het embargo. Stervende kinderen maken mooi propagandamateriaal. Volkerenmoord, roepen de internationale actievoerders die door de Iraakse autoriteiten langs krakkemikkige ziekenhuizen worden gesleept en zichzelf onderweg van banket naar banket eten. Aan het eind van het bezoek wordt elke delegatie geacht Saddam een cadeau te geven. Ze doen het graag.

Het afgelopen jaar zagen Amerikanen en Britten werkeloos toe hoe Saddam behendig de daadwerkelijke onttakeling van de sancties ter hand nam. Het vliegverbod ging eraan. Actievoerders hoeven niet langer de vermoeiende reis over de weg vanuit Jordanië te nemen, er vertrekken nu voldoende vliegtuigen naar Bagdad. Een oliepijpleiding naar Syrië werd heropend, volledig in strijd met de voorwaarden van het embargo. Het geld gaat regelrecht op rekening van Saddam, die er zijn vriendjes mee betaalt en wapens koopt. Oliebronnen bevestigen de transactie – de Amerikanen, die geen ruzie willen vlak voor Bush jr de macht overneemt, zwijgen.

De hoogste Amerikaanse generaal die in 1991 Saddams leger uit Koeweit verjoeg, Colin Powell, wordt Amerikaans minister van Buitenlandse Zaken onder Bush. Hij heeft al aangekondigd de sancties tegen Irak weer te zullen aanhalen. Hoe gaat hij de overtreders aanpakken? Parijs bombarderen? Moskou? Of Bagdad? Irak heeft al aangekondigd bereid te zijn tot een gewapende confrontatie met de Verenigde Staten. Grijnzend wacht Saddam af. Hij heeft allang gewonnen.