Gezond Nieuwjaar

Acupunctuur bestaat al vijfduizend jaar. En het helpt. Niet alleen tegen pijn maar ook bij verslaving. Voor pijn en misselijkheid zijn de uitkomsten van klinisch onderzoek ,,even overtuigend als de resultaten van veel standaard Westerse behandelingen'' (dr. David Ramsay, namens de Amerikaanse National Institutes of Health). Flauwekul, volgens prof. Piet Borst in NRC Handelsblad van 16 december.

Ayurveda dateert van 5500 jaar voor Borst (zo bereik ik hem beter dan met `3500 jaar voor Christus', want godsdienst zal ook wel flauwekul zijn). En Ayurvedische behandelingen hebben wetenschappelijk bewezen heilzame werking; dr. G.W.H.M. Janssen vond algemene verbetering van de gezondheid bij 79 procent van een groep van 126 volwassen patiënten met heel diverse klachten. `Frutseltherapie', aldus de reductionist Borst.

Chiropractors bestaan sinds 1895 als reactie op het vaak hardhandige werk van neurologen en fysiotherapeuten. In Amerika zijn chiropractors nu de op twee na grootste beroepsgroep onder de medici, na huisartsen en tandartsen. En het nut van chiropraxie is bewezen. De Amerikaanse overheid heeft op grond van vierduizend studies geconcludeerd dat behandeling door een chiropractor ten minste tijdelijke verlichting biedt bij pijn in de onderrug. Prof. Borst had het zeker te druk om ook maar een van die vierduizend studies te lezen want hij houdt vol dat alternatieve genezers zich nooit onderwerpen aan vergelijking met een controlegroep.

Liefde – voor God en voor de medemens – wordt aanbevolen in weer andere boeken die voor collega Borst niet rationeel genoeg zijn. Onderzoek naar 232 oudere hartpatiënten van de Dartmouth Medical School wees uit dat de sterftekans in de eerste zes maanden na hun hartoperatie drie keer kleiner was voor religieuze patiënten dan voor agnostici of atheïsten. Op eerste kerstdag sterven 30 procent minder mensen dan op een gemiddelde, gewone dag van het jaar. Ook liefde voor andere mensen helpt voor de gezondheid. Prof. R.B. Williams van Duke University schat dat boze, vijandige mensen per dag om hun serotonine te handhaven 600 calorieën meer innemen dan mensen met weinig kwaaiigheid in hun systeem. Boze en eenzame mensen sterven dan ook eerder aan een hartkwaal. ,,Een verdwaalde korenkorrel tussen het alternatieve kaf'' noemt prof. Borst zo'n onderzoeksresultaat.

Het artikel van Borst in de krant van 16 december is niet meer dan een herhaalde toepassing van zijn simpele wereldbeschouwing: ,,alleen wat ik reductionistisch kan begrijpen is rationeel; wat niet rationeel is, moet flauwekul zijn.'' Ik ben bang dat veel artsen die botte houding delen. Het eigenbelang – researchgeld voor Borst en patiënten voor de neuroloog – hebben ze rationeel voor ogen. Maar dat egoïsme gaat ten koste van de patiënten. Een gevolg van de oorlog met de alternatieve geneeskunst is dat veel patiënten hun dokter niet meer durven aan te spreken over het alternatieve circuit. Onderzoek aan Harvard wees uit dat slechts een op de drie patiënten aan de huisarts advies vraagt over alternatieve hulp. Dat is jammer wegens de gemiste kansen en andersom ook weer gevaarlijk, omdat alternatieve medicijnen of behandelingen zich niet altijd verdragen met een regulier recept.

Mijn diagnose van collega Borst is dat hij last heeft van een verkrampte spagaat tussen twee filosofische standpunten. Eigenlijk wil hij volhouden dat alles wat hij niet snapt ook niet bestaat. Geen gezellige filosofie, maar wel een consistente vorm van solipsisme. Als wetenschapper moet hij echter tegelijkertijd volhouden dat we kunnen leren van elk zuiver experiment met twee groepen patiënten. Maar bij die positief-wetenschappelijke houding past natuurlijk geen a priori dat het eigenlijk niet nodig is om te experimenteren omdat de uitslag toch al vaststaat: de vrienden van Borst worden ieder jaar knapper, en de alternatieve geneeskunst is flauwekul.

Met misprijzen beschrijft Borst hoe in de Verenigde Staten steeds meer ziekenhuizen het menu van behandelingen uitbreiden met alternatieve geneeskunst. Hij hoopt dat Nederland niet die kant opgaat, want ,,de poging om regulier met alternatief te verzoenen heeft geen rationele basis en is een modeverschijnsel dat mijns inziens tot mislukking is gedoemd. Een medische faculteit kan niet ook een potpourri van flauwekul doceren en geloofwaardig blijven''.

Wie zo mooi kan schelden, kan zeker ook lezen. Bij voorbeeld: ,,The best alternative medicine'' van prof. K. Pelletier, hoogleraar-directeur aan de medische faculteit van Stanford. Hoofdstukken over wat waarschijnlijk wel en niet blijkt te werken in de aanvullende en alternatieve geneeskunde. 54 pagina's met verwijzigingen naar de wetenschappelijke literatuur. Ik lees het boek als een pleidooi om in het ziekenhuis naast elke neuroloog een chiropractor te zetten, zodat patiënten met rugklachten na een gecombineerde afspraak een complete diagnose kunnen krijgen. Bij iedere cardioloog een diëtiste die een paar maanden in India of China stage heeft gelopen. Behalve de ziekenhuispredikant ook een therapeut die helpt met yoga of meditatie. En ten slotte hulp aan patiënten om na ontslag uit het ziekenhuis contact te houden met lotgenoten, ervaringen uit te wisselen en steun te vinden bij elkaar. Echt, het helpt allemaal om blootstelling aan de officiële geneeskunst te overleven.

Pelletier citeert vaak zijn collega prof. D. Ornish, en diens boek `Love and Survival, the scientific basis for the healing power of intimacy' is indrukwekkend voor iedereen die nog accepteert dat er meer onder de sterren is dan wat hij rationeel kan begrijpen. Lees het interview van Ornish met prof. Lisa Berkman van de `Harvard School of Public Health': Frankrijk en Japan hebben opvallend weinig sterfte aan hartklachten. Voor een deel komt dat omdat mensen zich echt inspannen om een netwerk van sociale contacten te onderhouden. ,,Kinderen in die landen brengen enorm veel tijd door met hun grootouders''. Fijn voor de jeugd; levensverlengend voor de ouderen. Ik wens Piet Borst en de zijnen maar ook u, lieve lezers, een wonderbaarlijk gezond Nieuwjaar.