FILMS ZIJN TWEEMAAL GEVOELIGER DANKZIJ NIEUWE COMPONENT

Onderzoekers van het laboratorium van Eastman-Kodak in New York hebben in samenwerking met chemici van Arizona State University een hulpstof ontdekt die fotografische film twee keer zo lichtgevoelig maakt. De verbinding zorgt er niet voor dat er meer licht geabsorbeerd wordt, maar dat het geabsorbeerde licht efficiënter wordt gebruikt om de chemische reacties te laten verlopen die uiteindelijk bij het ontwikkelen leiden tot zwarting in het negatief (Journal of the American Chemical Society, 6 dec.).

De fotografie berust al meer dan honderdvijftig jaar op een reactie waarbij positief geladen zilverionen – aanwezig in kristalletjes van zouten als zilverbromide – door het opnemen van een elektron worden omgezet in zilveratomen. De benodigde elektronen komen beschikbaar door absorptie van licht dat op het kristal valt. Wanneer in zo'n kristalletje tenminste drie zilveratomen zijn gevormd, wordt het tijdens het ontwikkelen in zijn geheel omgezet in zilver. Veel elektronen gaan echter verloren voordat ze een zilverion bereiken, zodat er in de praktijk per kristal wel twintig tot dertig fotonen nodig zijn. De lichtgevoeligheid van een film kan worden vergroot door met grotere kristallen te werken, maar dat leidt vooral bij vergrotingen tot een korrelig beeld.

Daarom worden sensitisers aan de film toegevoegd. Begin dit jaar werd bijvoorbeeld een molecuul gevonden dat voorkomt dat eenmaal vrijgemaakte elektronen weer verloren gaan voordat ze een zilverion bereiken. Andere sensitisers absorberen het licht bij een golflengte waar het zilverzout niet absorbeert en staan vervolgens een elektron af.

Het unieke van de nu ontdekte verbinding is dat hij per geabsorbeerd foton niet één, maar twee elektronen afstaat. Na absorptie van licht komt een elektron vrij en valt het molecuul uiteen in twee stukken. Een daarvan is positief geladen en zou dus in principe weer een elektron op kunnen nemen. Dat gebeurt echter niet omdat de chemische structuur ervan zo gekozen is dat het daardoor minder stabiel zou worden. Het andere moleculaire brokstuk moet daarentegen nog een elektron afstaan om een stabiele toestand te bereiken. Zo levert absorptie van één enkel foton twee elektronen op, met als gevolg dat de filmemulsie veel gevoeliger is. Een foto kan dan met twee keer zo weinig licht genomen worden. Kodak verwacht overigens dat het nog wel twee tot drie jaar kan duren voor de verbinding daadwerkelijk in producten zal worden verwerkt. Zo is op dit moment nog te weinig bekend over de stabiliteit ervan.

    • Rob van den Berg