Een wijvenprogramma vol wisecracks

Het Radio 1-avondprogramma Met het oog op morgen bestaat 5 januari 25 jaar. Nou, dat zullen we weten. De afgelopen weken hebben we via reclamespotjes op radio en tv honderden keren het beginriedeltje Gute Nacht Freunde van de Duitse zanger Reinhard Mey kunnen horen. En er is een 112 pagina's tellend boek verschenen, Buiten is het twaalf graden, waarin de historie op soms licht ironische wijze in de vorm van een liber amicorum wordt opgerakeld.

Voor veel luisteraars vormen het nieuwsoverzicht, de krant van morgen, de achtergrondgesprekken en aangename muziek een vast ritueel op weg naar het ledikant. Volgens de NOS-voorlichting volgen dagelijks zo'n 300.000 luisteraars het programma. Aan het programma werkten in de loop der jaren zo'n 55 presentatoren mee.

Het jubelboek, waaraan zo'n twintig auteurs hebben meegewerkt, begint met de bekende kritiek op de tekst van de Duitse tune. Gute Nacht Freunde zou aanzetten tot drankgebruik (,,ein letztes Glas im Stehn') en roken (,,dauert eine Zigarette'). Presentator Jan Tromp (adjunct-hoofdredacteur van de Volkskrant) onthult in Buiten is het twaalf graden dat Het oog eigenlijk een `wijvenprogramma' is omdat ,,Mariekes, Marja's en Marionnen' de dienst uitmaken en op de achtergrond aan de touwtjes trekken. Ze zouden hun mannelijke collega's regisseren.

Verder krijgen we uiteenzettingen over het krantenoverzicht, foute uitspraken, verkeerde interpretaties van het nieuws, miskleuntjes en criteria van de uit te zenden muziek (,,Randy Newman en Paul Simon zijn artiesten die geknipt zijn voor Het oog').

Jeroen Pauw, die in september de plaats van de (helaas) gestopte Frits Spits innam, vindt Het oog `iets chics' hebben omdat er ,,meer dan slechts monosyllabische woorden worden gebruikt'. Ook biedt het boek beschouwingen van publicist en NRC Handelsblad-medewerker H.J.A. Hofland over de betekenis van het nieuws; van Gerard Mulder over de onvoorspelbare oud-presentator Wim Bosboom, van Jan Bank over onder meer de programmasfeer en van Kees Sorgdrager over `Den Haag'.

Sinds afgelopen maandag zitten oud-presentatoren als Koos Postema, Joop Daalmeijer, Ati Dijckmeester, Ria Bremer en Jan Lenferink tijdelijk weer achter de microfoon. En zaterdag mag presentatrice Catherine Keijl de `leading lady' spelen. Zondag, oudejaarsdag, wordt een compilatie van geslaagde afleveringen uit het rubriekje `vijf voor twaalf' uitgezonden en in het nieuwe jaar figureren Humberto Tan, Eric van Muiswinkel, Joost Zwagerman en Frederique Spigt, vanwege hun speciale band met het programma. Op vrijdag 5 januari — de datum waarop het nieuwsprogramma een kwart eeuw geleden begon — gaan de huidige presentatoren met elkaar in debat over de journalistiek.

Had Met het oog op morgen ooit 500.000 luisteraars, in 1995 zette de daling in. Dat ligt niet aan de kwaliteit, die werd alleen maar beter, noch aan de `ijzersterke' formule. De beschuldigende vinger wordt gewezen naar de groeiende concurrentie van commerciële, regionale radiozenders en de televisie.

Ondanks de soms onbegrijpelijke wisecracks, humorloze openingstekstjes en onbeholpen commentaren is Het oog een van de betere programma's op Radio 1.

Met het oog op morgen, Radio 1, dagelijks, 23.04-24.00u.

`Buiten is het twaalf graden...', Poseidon Pers, ISBN 90-5546-051-6, ƒ39,90 (vanaf 6 januari verkrijgbaar)