Stroomcrisis teistert Californië

Californiërs vrezen deze winter nog vaak in het donker te komen zitten.

Het gaat slecht met de elektriciteitsvoorziening. De producenten hebben gisteren de noodklok geluid.

De kerstverlichting in de `Golden State' is dit jaar gedimd. Een ernstige energiecrisis in de Amerikaanse deelstaat Californië heeft hier en daar al geleid tot paniek en natuurlijk oproepen tot matiging van het elektriciteitsgebruik. Elektriciteitsproducenten zeggen tegen de geldende maximumprijzen de levering niet meer te kunnen voortzetten.

Brown-outs (korte storingen) zijn tot nu toe vermeden, maar elektriciteitsmaatschappij Edison International heeft aangekondigd haar rekeningen over januari niet meer te kunnen betalen. Surseance zou het gevolg kunnen zijn, ook voor PG&E, de andere grote stroomproducent.

Edison en PG&E luidden gisteren de noodklok tijdens openbare hoorzittingen van de Public Utilities Commission waar consumentengroepen, energiebedrijven en overheidsvertegenwoordigers in de afgelopen twee dagen hun zegje hebben gedaan. Californië kampt al sinds de zomer met een almaar ernstiger energiecrisis. Aanvankelijk is die afgedaan als een slinkse manier van Edison International en PG&E om de tarieven hoger te krijgen, maar politici worden steeds nerveuzer. Ze verwijten de bedrijven nu ook dat ze de situatie alleen maar ernstiger maken door te dreigen met faillissementen omdat leveranciers nu nog minder geneigd zijn energie te verkopen aan de deelstaat.

De elektriciteitsmaatschappijen denken dat er een tariefverhoging van 27 tot 30 procent nodig is om quitte te draaien. Consumentengroepen verzetten zich daartegen. Ze vinden dat de nutsbedrijven hun eigen problemen niet over de rug van de consument moeten oplossen. Ze smeken om terugkeer naar een gereguleerde markt. Consumentenadvocaat Ralph Nader denkt dat de maatschappijen maar gewoon failliet moeten gaan. ,,Het is duidelijk dat de deregulering heeft gefaald'', zei Nader gisteren op de trappen van het gebouw waar de hoorzittingen plaatshebben. ,,De consumenten dreigen daar nu onder dwang voor op te draaien.'' PG&E heeft inmiddels een aanklacht ingediend tegen de federale instantie die energieregulering overziet, de Federal Energy Regulatory Commission (FERC).

Al wekenlang zijn mensen in het veld bezig de gaten in de stroomvoorziening te dichten. Een woordvoerder van Edison in Rosemead (Californië) die vorige week telefonisch een verslaggever van de Wall Street Journal te woord stond zei dat het op de verdieping waar het topmanagement is gevestigd een chaos is. ,,Iedereen rent heen en weer'', aldus de woordvoerder. Hele regio's met miljoenen inwoners werden bedreigd door black-outs: algehele stroomstoringen.

De California Independent System Operator, een uitvoerende dienst die driekwart van het elektriciteitsnet in de staat beheert namens overheid en bedrijfsleven, is voortdurend met buurstaten aan het onderhandelen om extra megawatts te krijgen. De topman ervan, Terry Winter, noemt de energiemarkt ,,een Turkse bazaar''. Twee weken weken geleden stapte hij achter de rug van de gouverneur om naar Washington met het verzoek de maximumprijs voor elektriciteit op te heffen.

Californië is als zelfstandige economie de zesde ter wereld en technologisch gezien een van de belangrijkste centra. In Silicon Valley zijn computerbedrijven gemaand zuinig te doen met energie. De grote bedrijven die zich geen stroomonderbrekingen kunnen veroorloven, hebben hun noodgeneratoren op scherp staan.

Californië heeft sinds begin 1998 een gedereguleerde energiemarkt. Het opengooien van die markt moest meer keuze, meer concurrentie en lagere prijzen opleveren. Terwijl de vraag naar elektriciteit sindsdien fors is toegenomen, leidde de nieuwe onzekere situatie echter tot het stopzetten van de bouw van nieuwe centrales. De concurrentie bleef mede daardoor grotendeels uit maar de grossiers in elektriciteit bleken hun prijzen wel te kunnen verhogen. De Californische dochters van Edison en PG&E leden dit jaar per saldo

al verliezen van 4 tot 5 miljard dollar.

De California Public Utilities Commission heeft niet de bevoegdheid om de vastliggende maximumtarieven te verhogen, maar wil na de hoorzittingen, eind volgende week een aanbeveling doen. De politiek kan de fakkel dan overnemen. Gouverneur Gray Davis, Democraat, lijkt echter huiverig om zijn nek uit te steken.

De FERC in Washington probeert partijen bij elkaar te brengen om te zorgen voor lange-termijncontracten. Nu wordt de stroomvoorziening grotendeels van dag tot dag geregeld. De kosten voor levering van een megawattuur bedragen op dit moment gemiddeld 1.000 dollar, ongeveer 30 keer zoveel als een jaar geleden. Energiebesparing lijkt op dit moment de enige oplossing, maar zuinig zijn met energie leer je een Amerikaan niet gemakkelijk aan. Bewoners van Sacramento, de hoofdstad van de staat, is verzocht om de kerstlichtjes in de tuin niet van 7 tot 11 maar slechts van 8 tot 10 te laten branden. Alle beetjes helpen.

    • Lucas Ligtenberg