`Dankzij Rester vivant heb ik mijn roeping ontdekt'

Zijn eigen debuut `Rester vivant' was voor de Franse schrijver Michel Houellebecq het boek dat zijn leven veranderde.

Tegen negen uur 's avonds, ruim een uur te laat en met een verdwaasde blik in zijn ogen, stapt Michel Houellebecq zijn Amsterdamse hotel binnen. Zijn vrouw, zijn uitgever en de leden van zijn Franse rockband maakten zich juist op voor een zoektocht in de binnenstad. ,,Ik ga op bed liggen'', zegt Houellebecq, na vier Franse bises, tegen mij, zonder nadere verklaring over zijn omzwervingen, ,,kom maar mee naar mijn kamer.'' Even later schaart iedereen zich, ongemakkelijk stommelend in de minuscule hotelkamer, rond het tweepersoonsbed waarin Houellebecq grijnzend van genoegen, als een jonge, kleumende proustiaanse pasja, van onder zijn donzen dekbed, audiëntie houdt. Zijn bandleden – twintigers, opgewonden in Amsterdam te zijn – geven Houellebecq een paar technische details over hun optreden later die avond, waarna de heren wat gaan eten in de stad. Zelf eet Houellebecq liever niet – de kans is groot dat hij dan in slaap valt. Zijn vrouw maakt inmiddels haar lange, blonde, opgestoken haar los, verschuift ostentatief iets aan haar zwarte netkousen en maakt liefdevol een kop sterke, zwarte nescafé voor haar vermoeide echtgenoot.

Houellebecq: ,,U wilt het dit keer met mij hebben over het boek dat mijn leven veranderde? Dat is Rester vivant, van mijzelf. Objectief gezien heeft dat mijn leven veranderd.''

In welke zin?

,,Benbon, bij de uitgeverij waar ik het boek heb gepubliceerd, heb ik mijn vrouw ontmoet. Et puis, ik heb het snel geschreven, in tien dagen. Ik zou eraan toe willen voegen dat het mijn staat van waanzin heeft aangewakkerd. Ik heb het geschreven in een staat van pure of nee, semi-waanzin en toch vond ik het resultaat erg geslaagd.''

Rester vivant – met de ondertitel méthode –, Houellebecqs eerste `dichtbundel in proza' verscheen in 1991 bij uitgeverij La Différence. Het is een recent opnieuw uitgebracht, dun boekje, waarin Houellebecq in extenso uitlegt, met veel hilarische one-liners, welke persoonlijke omstandigheden gegarandeerd leiden tot een geslaagd dichterschap: iedere vorm van lijden is goed, als het maar diep en heftig is. Je moet zelfhaat cultiveren, zoveel mogelijk frustraties verzamelen, liefst extreem verlegen zijn en meer in het algemeen mislukken in het leven. Aspirant-dichters geeft hij meer goede raad: `Koester diepe wrok ten aanzien van het leven', `Wees niet bang voor het geluk; dat bestaat niet'. En: `Een dode dichter schrijft niet. Vandaar het belang van rester vivant, het belang om in leven te blijven'.

Was `Rester vivant' uw manifest?

,,Ja.''

Heeft u zelf uw manifest succesvol in praktijk gebracht?

,,Dankzij Rester vivant heb ik mijn roeping ontdekt. Uitgegeven worden verandert je leven enorm – zelfs als je geen succes hebt. Maar er zijn ook dingen die niet zijn veranderd. Ik ben bijvoorbeeld blijven roken. Dat houdt me nog steeds een groot deel van de dag bezig. Ik merkte bij Rester vivant, dat schrijven eigenlijk een erg gemakkelijk beroep is. Je hoeft alleen maar in de juiste geestesgesteldheid te raken.''

Welke is dat?

,,Dat is moeilijk uit te leggen. Je moet ervan uit gaan dat je niets te verliezen hebt. Laten we eens aannemen dat je vlak daarna doodgaat.''

Houellebecq krijgt een enorme hoestbui dwars door de rookwolken van de Philip Morris light sigaretten die hij de één na de ander wegrookt en vervolgt:

,,Je moet in zekere mate buiten jezelf zijn. Je moet niet denken, niet peinzen, dan komt het vanzelf.''

Een soort `écriture automatique', zoals de surrealisten deden?

,,Dat lijkt er wel op.''

Drank? Drugs?

,,Er zijn meer mogelijkheden. In mijn geval waren het psychische stoornissen. Bij mij werkt drank niet zo. Het kan wel nuttig zijn, maar het is niet het meest effectief.''

Wat werkt bij u het beste?

,,Seksuele frustratie, op voorwaarde dat die erg ver gaat, dat het bijna een zintuiglijk gemis is. Dat werkt. Dat is het meest efficiënt.''

Wat vindt u zo goed aan `Rester vivant'?

,,Ik ben vooral trots op de laatste paragraaf, dat is het beste dat ik ooit heb geschreven.''

Die alinea luidt: `Ga door. Wees niet bang. Het ergste is al achter de rug. Natuurlijk zal het leven u nog een keer verscheuren; maar u, van uw kant, heeft daar niet meer zoveel mee te maken. Denk eraan: in wezen bent u al dood. U bevindt zich nu in een onderonsje met de eeuwigheid.'

Houellebecq: ,,Dat is ferme taal. Dat is literatuur. De meeste mensen die het boekje lezen, worden al aangesproken door de titel.''

Beschouwt u dat ook als de kern van het boek?

,,Nee. De kern bestaat uit een lofzang op het lijden. De eerste regel is ook prachtig: `De wereld is een ontvouwen lijden'. Dat is een mooie zin.''

Uw boek heeft een directe, nogal belerende toon.

,,Bonbof, Rester vivant is net zo goed als de geschriften van de apostel Paulus. Kent u zijn brieven aan de Corinthiërs? Rester vivant is net zo intens. Het maakt vrij. Het is niet zozeer wat Paulus zegt, als wel hoe hij het zegt. Met veel geduld, woede, emoties. Paulus is een nerveus auteur. Meer nog dan Nietzsche en Pascal. Nu ik erover nadenk, staat Rester vivant erg dichtbij het Epistel van Paulus. Dat is een geschrift dat ik heel vaak heb gelezen. Ik moet het rond mijn twintigste hebben ontdekt.''

Wat bewondert u bij Paulus?

,,Hij is enorm brutaal. En agressief. Daar houd ik van. Tegelijkertijd is hij smartelijk. Het is een auteur met wie ik me erg verwant voel. Niet voor niets citeer ik hem ergens.''

De vierde tekst uit Houellebecqs bundel, met de titel Frapper là où ça compte, wordt voorafgegaan door een citaat uit de tweede brief van Paulus aan Timotheüs: `Maak er ernst mede u wèl beproefd ten dienste van God te stellen, als een arbeider, die zich niet behoeft te schamen, doch rechte voren trekt bij het brengen van het woord der waarheid.' (vert. het Nederlandsch Bijbelgenootschap, 1971)

Houellebecq: ,,Vergeleken bij Paulus is Nietzsche een beetje slapjes. Nietzsche esthetiseert te veel. Neem Zarathustra, met die verhalen over koeien en adelaars en zo, dat zit vol poëtische beelden à la con, quoi. Hij heeft er niet hard genoeg aan geschaafd. Tout ça est à retravailler. (Houellebecq barst in proestend gegiechel uit). Nee, dan Paulus, die heeft zijn geschriften vast vaak herschreven. Maar ik kan niet zeggen dat Paulus mijn leven heeft veranderd. Ik heb tenslotte bij mezelf geen roeping van profeet ontdekt.''

Michel Houellebecq: Rester vivant. Librio, ƒ8,–