Berichten uit de branche

Uitgevers trakteren op poëzie...

De eerste boeken van 2001 zijn de afgelopen week verschenen. Traditioneel zijn de kalme dagen tussen Kerst en Nieuwjaar het moment waarop de literaire uitgeverijen hun vrienden en bekenden fêteren met een klein boekje dat niet voor de handel bestemd is.

Afgaande op de cadeautjes wordt het komende boekenjaar er een van routiniers en dichters. Het opmerkelijkste geschenk komt van J.M. Meulenhoff, dat zijn kennissen trakteert op het derde boek van Erwin Mortier, de Vlaamse auteur die vorig jaar verrassend debuteerde met Marcel en dit jaar de roman Mijn tweede huid publiceerde. Het geschenkboekje, Vergeten licht, valt niet tegen. Het blijkt een volwaardige dichtbundel, die in in veel opzichten doet denken aan Mortiers proza, waarin een huis op het Vlaamse platteland een belangrijke rol speelt. Een van de afdelingen van de bundel heet `Huis in ons'. Daarin staat het gedicht `Op het kelderboord':

Kon ik maar zwijgen zoals kruiken,

sparen als bokalen. Onverstoord

en tegendraads bewaren.

Wie weet wie ooit mij zal ontladen.

Hier zou ik tijd vertalen als een roes,

een zaligheid, wanneer ik kolkend

in gulzige teugen opga. En dan,

als alles hier, voor altijd openstaan.

Leeg noch troosteloos. Mijn eigen

eeuwigheid. Gedronken zijn,

gedronken en genoten.

Ook de Bezige Bij geeft een dichtbundel weg en niet van de eerste de beste. De vrienden van die uitgeverij hebben het eerste Bij-boekje van de deze zomer van uitgeverij De Arbeiderspers overgekomen Gerrit Komrij ontvangen. Luchtspiegelingen. Gedichten, voornamelijk elegisch is een selectie gedichten uit de gelijknamige bundel, die in februari moet verschijnen.

De Dichter des Vaderlands blijkt bij zijn nieuwe uitgever op de oude voet verder te gaan. Luchtspiegelingen opent met `Het raadsel', een gedicht dat eerder werd gepubliceerd in de bibliofiele uitgave Overal en nergens, en dat wel typerend is genoemd voor Komrij's omgang met de buitenwereld. De maskerade, een van zijn favoriete thema's, heeft er een belangrijke rol. De eerste twee strofen luiden: `Zij zet haar masker af en wat ik zie/ Is nog een masker. Ook dat zet ze af./ Wat dan verschijnt is masker nummer drie./ Vier vijf zes zeven volgen op een draf.// `Het laatste masker,' zegt zij. Nummer acht./ Ik zal de waarheid zien. Kan ik er tegen?/ Maar het gelaat dat vrijkomt lijkt verdacht/ Veel op het eerste masker. Dat maakt negen.'

...en lopen vooruit op feestelijkheden

De uitgeverijen Nijgh & Van Ditmar, Querido en Athenaeum-Polak & Van Gennep bereiden hun vrienden alvast voor op de festiviteiten van het komende Erasmusjaar. In een klein boekje zijn een brief uit 1515 van Erasmus aan zijn vriend Maarten van Dorp en een enkele weken geleden geschreven brief van Arnon Grunberg aan Erasmus samengebracht. In april verschijnt een nieuwe vertaling van Erasmus' Lof der zotheid (van Harm-Jan van Dam) en een nieuwe Zotheid van Grunberg, getiteld De mensheid zij geprezen.

De schrijvers spreken zich onder meer uit over de agressie die een auteur kan opwekken bij zijn lezers. Erasmus: `Bovendien vind ik dat mensen die zich aangevallen voelen in een boek waarin geen enkele naam geopenbaard wordt, zich zo overgevoelig gedragen dat het wel domme vrouwtjes lijken, die hysterisch worden als men kritiek levert op lichte vrouwen alsof dat een belediging is voor ieder individueel, maar, als er een woord van lof is voor goede vrouwen, zelfingenomen zijn alsof lof voor één of twee de hele soort betreft. Mannen moeten zich verre houden van dergelijk onnozel gedrag [...]' Grunberg: `U schrijft zowel in de Zotheid als in uw brief een paar keer dat u geen namen noemt en dat daarom niemand zich gekwetst hoeft te voelen [...]. U vraagt zich af wat mensen in het buitenland eraan hebben als u een theoloog te grazen neemt van wie zij nog nooit hebben gehoord. Daar zit wat in. Maar een goede aanval blijft kostelijk, ook als je de duif die uit de boom wordt geschoten nog nooit voorbij hebt zien vliegen.'

Uitgeverij Contact houdt het bij twee fraai vormgegeven hoofdstukken uit de nieuwe roman van Karel Glastra van Loon, Lisa's adem (te verschijnen in april) en Prometheus/Bert Bakker publiceert De opdracht; tien pagina's uit een `roman in voorbereiding' van oudgediende Marga Minco. In ieder geval in volume worden alle literaire uitgevers echter voorbijgestreefd door het pr-bureau Stupers Van der Heijden, dat uitpakt met Greatest Hits, een verzameling uitstekende stukken over muziek van schrijver P.F. Thomése. Niet-vrienden van het reclamebureau hoeven echter niet te wanhopen. Dat boek komt over een maand gewoon in de handel.