Afscheid van David Letterman

Het is een droevige dag. Weer staat Nederland aan de vooravond van een Lettermanloos tijdperk. De 30 tot soms wel 60 duizend mensen die laat op de avond de zender Fox wisten te vinden om nog even voor het slapen gaan te kijken wat Dave te bieden had, zullen dat na vanavond niet meer kunnen doen. Fox is verkocht en de nieuwe bazen geloven het wel.

Een van de gevolgen van de overname door SBS van Rupert Murdochs Nederlandse zender Fox is het verdwijnen van The Late Show with David Letterman. De humoristisch talkshow was sinds september 1998 iedere werkdag rond een uur of halftwaalf present. Het tijdstip varieerde en zo pakte je al zappend vaak nog wat blote mensen en spectaculaire achtervolgingen mee. Maar hij was er tenminste. Eerst nog met een vertraging van enkele dagen – nodig voor de ondertitels – maar sinds oktober keurig met de show die de vorige avond om halftwaalf in de Verenigde Staten was uitgezonden.

David Letterman (1947) is een fenomeen op de Amerikaanse televisie. Hij was sinds 1978 te zien in de Tonight Show van de legendarische talkshowhost Johnny Carson voor wie hij regelmatig in viel. In 1992 rekende Dave erop dat hij Carson zou opvolgen, maar de zender NBC koos voor zijn concurrent Jay Leno. Concurrent CBS bood Letterman vervolgens op hetzelfde tijdstip een programma aan. En sindsdien zit Amerika met een jaloersmakende overdaad aan kwaliteit op bedtijdtelevisietijd. Letterman, noch Leno, nemen ooit een week rust.

Nu is het voorbij, althans in Nederland. Sinds 1994 was David Letterman hier te zien, met onderbrekingen en meestal op RTL5. Er keken wel eens 300.000 mensen, maar gemiddeld waren het er zo'n zeventigduizend. Te weinig volgens RTL5 en zelfs een grote actie van luidruchtige Lettermanfans kon de zender september 1997 niet op andere gedachten brengen.

Een jaar later kwam hij terug bij het nieuwe Fox en nu is het weer voorbij. Voor Lettermanliefhebbers is het sneu dat ze blijkbaar voor geen van de drie zenders van SBS (SBS6, Net5 en Fox8) aantrekkelijk zijn.

Ook uit de richting van het publieke bestel gloort weinig hoop. De coördinator van het derde net, Tom Kamlag, heeft al laten doorschemeren dat er nog eerder een eigen latenightshow op zijn zender zal verschijnen dan dat hij plaats ziet voor Letterman.

De Nederlandse fans morren maar lijken murw: tot meer dan een paar honderd boze en vooral teleurgestelde reacties zijn ze niet meer in staat (www.dulex.org).

Critici van The Late Show hebben overigens gelijk: het komt soms wel erg ingestudeerd over. En niet alle gasten zijn even gevat en de gesprekken gaan zelden diep. Maar meestal komt er toch een moment dat het spontaan vaart krijgt. De monoloog waar Letterman mee opent is een dagelijks hoogtepunt met vaak meesterlijke actuele grappen over Amerika. Dit deel van de show blijft dagelijks via internet (www.cbs.com) te beluisteren. Verder is er iedere dag een toptienlijst (ook op de website), een beroemdheid en vaak een muzikale gast. Maar altijd is er Dave, adrem, geestig en soms zalig schmierend en koketterend met zijn volkse domheid.

Het jaar 2000 was een goed jaar voor Letterman. Het begon met een breed uitgemeten bypass-operatie – hij haalde zelfs zijn artsen naar de show en sneerde wekenlang naar de walgelijke gedecaffineerde koffie die hij moest drinken. Dit najaar was hij op dreef bij de verkiezingen en de nasleep daarvan. Jammer dat juist nu Bush president wordt het dagelijkse Amerika een stuk verder weg komt te liggen.

David Letterman, Fox, 23.30-0.30u.