Vijfde Nota 1

NRC Handelsblad van 19 december wijdde een redactioneel commentaar aan de Vijfde Nota Ruimtelijke Ordening van minister Pronk. Geconstateerd wordt dat de gemeenten zich niet aan de regels uit de Vierde Nota hebben gehouden. Nu luidt het voorstel om veel bevoegdheden aan diezelfde gemeenten te geven.

De huidige bestuurscultuur wordt gekenmerkt door sturen op hoofdlijnen door het rijk. De uitwerking in streek- en bestemmingsplannen wordt aan provincie en gemeente overgelaten. En daar zit meteen het probleem, in die vertaalslag wordt slecht gestuurd. De gemaakte afspraken tussen de bestuurslagen zijn niet hard; het ontbreekt aan scherpe criteria die het (eventueel tot voor de rechter) mogelijk maken de afspraken zonodig af te dwingen. En dat is nodig, want áls de vertaling al gemaakt wordt, dan wordt er in de praktijk toch gemakkelijk van afgeweken. Daarnaast moet er ook de wíl zijn om de gemaakte afspraken af te dwingen.

Er lijkt een stilzwijgende cultuur van `non interventie' tussen de bestuurslagen afgesproken te zijn. De doorwerking van het beleid blijft daardoor iets waar niet stevig in gestuurd wordt, maar waarop gehoopt wordt. Het nieuwe beleid wordt `over de heg' gegooid in de hoop dat de buren er wat moois mee doen.

Dit betekent concreet voor de Vijfde Nota: heldere beleidslijnen die toetsbare afspraken mogelijk maken. Daar zullen Pronk en de Tweede Kamer voor moeten zorgen. Aan de volgende stap moet hard getrokken worden. Een stevige doorwerking naar het provinciaal en het gemeentelijk beleid vraagt om meer dan convenanten, dat vraagt om harde afspraken, sanctiemogelijkheden, en bovenal de wil om zonodig in te grijpen. Kortom, een nieuwe bestuurscultuur die gekenmerkt wordt door afspraken die gemaakt zijn om ze te houden. Dát is de echte opgave voor de Vijfde Nota Ruimtelijke Ordening.