Toch nog een Apocalypsje

Het is alweer een jaar geleden dat de wereld met gemengde gevoelens aftelde tot de jaarwisseling. Terwijl de een een megamillenniumparty organiseerde, wachtte de ander op de Apocalyps. Dit ondergangsdenken werd nog eens versterkt door de onzekerheid over de gevolgen van de millenniumbug, die vitale computersystemen over de gehele wereld lam zou leggen. En aangezien de vrees alleen al paniekreacties kan oproepen, werd rekening gehouden met grootscheepse verplaatsingen, hamsterwoede, een beurscrisis, een storm op bankrekeningen en wat al niet meer...

Terugkijkend op `de mooiste jaarwisseling aller tijden' zal bij de meeste mensen vooral een gevoel van teleurstelling hebben postgevat. Bij de doemdenkers, omdat de ondergang van de wereld weer eens uitbleef. Bij de zich verkneukelende computerhaters omdat computersystemen, stroom- en watervoorziening zonder grote problemen functioneerden – al deden zich wel degelijk `kleinere' millenniumproblemen voor (zoals door Herbert Blankesteijn werd bericht). Uit een enquête van ANP/NOVA begin januari werd duidelijk dat 83 procent van de ondervraagde Nederlanders geen voorzorgsmaatregelen had genomen. Circa 10 procent had wat extra geld opgenomen, 7 procent had extra water ingeslagen en slechts 2 procent was overgegaan tot de aankoop van extra voedsel.

Maar ook de feestgangers moesten een gevoel van teleurstelling onderdrukken. Veel feesten en partijen werden afgelast wegens gebrek aan belangstelling. Speciale millenniumvakanties bleken nauwelijks aan de man te brengen. Het reuzenrad aan de Londense Theems zou pas in februari operationeel zijn, terwijl de prestigieuze Millenniumdome al bij de officiële opening op de rand van faillissement verkeerde. Al met al verliep de lang verbeide millenniumwisseling weinig spectaculair.

Uiteindelijk waren er slechts enkele gebeurtenissen die aanspraak konden maken op een zeker `millennium-effect' – een verschijnsel dat zich anders voordoet dan bij een gewone jaarwisseling. Zo werd van verschillende zijden de relatief hoge groei van het bruto binnenlands product in het laatste kwartaal van 1999 toegeschreven aan voorraadvorming door bedrijven, uit voorzorg voor eventuele millenniumproblemen. Op de beurs stond de AEX-index in december 1999 op 671,4 tegen 602,1 in november, om in januari 2000 terug te vallen naar 612,4. Hoewel de AEX-index in de laatste maand van het jaar doorgaans wat hoger uitkomt, waren de verschillen met november en januari niet eerder zo groot.

Verder deden zich interessante ontwikkelingen voor in de demografische sfeer. Natuurlijk, er werden op de drempel van het nieuwe millennium in verschillende gemeenten huwelijken gesloten, en er was discussie over wie nu de eerste millenniumbaby ter wereld had gebracht. Maar van een huwelijks- of geboortegolf of zelfs maar een golfje dat kon worden toegeschreven aan het millennium, was geen sprake. Trouwen doet men in Nederland vooral in de maanden mei tot en met september, met – veelal om fiscale redenen – een lichte stijging in december, gevolgd door een dieptepunt in januari. Bij de millenniumwisseling was dit niet anders dan in voorgaande jaren. Zelfs de lichte toename van het aantal geboortes valt eerder toe te schrijven aan een trend die zich in de loop van 2000 doorzette dan aan een speciaal millennium-effect.

Een dergelijk effect deed zich wèl voor bij de sterfgevallen rond de millenniumwisseling. Terwijl in december 1999 12.820 Nederlanders de laatste adem uitbliezen, steeg dit aantal in januari 2000 tot 15.000. In februari 2000 daalde het vervolgens weer tot 11.840 sterfgevallen. Ter vergelijking: bij de jaarwisseling 1998-1999 stierven 13.268 mensen in december, tegen 13.141 in januari. En bekijken we de laatste week voor en de eerste week na de millenniumwisseling, dan komen we op 3.186 sterfgevallen in de donkere dagen na kerst en 3.565 direct na de millenniumwisseling. Een toename van 11,8 procent.

Maar voor zowel de doemdenkers als voor de feestgangers is er nog hoop. Volgens het Greenwich Royal Observatory vindt de echte millenniumwisseling pas plaats rond middernacht 2000/2001. En de Apocalyps? Volgens het boek `The Bible Code' breekt in 2006 de Derde Wereldoorlog uit, terwijl de kalender van de Maya's de ondergang van de wereld voorziet rond mei 2012. Dan kunt u daar vast rekening mee houden.