`Milieu zegt directies niets'

Wat bracht het eerste jaar van dit millennium? Ethisch beleggen werd populairder. ,,Maar het leeft niet bij veel bedrijven'', zegt Piet Sprengers.

Ethisch verantwoord beleggen is een miljardenbusiness geworden. Toch werd voorzitter Piet Sprengers van de belangenvereniging VBDO (duurzame beleggers) dit jaar met zijn neus op de harde feiten gedrukt. Waarom was het milieuverslag niet op tijd gereed, wilde hij weten op Philips' aandeelhoudersvergadering in maart. President Cor Boonstra begreep oprecht niet waar Sprengers het over had. Toen Sprengers het nog eens probeerde verwees Boonstra hem botweg naar zijn stoel.

,,Het muntje viel niet'', zegt Sprengers nu. In het milieuverslag van Philips staat een voorwoord van Boonstra naast een groot portret in kleur. ,,Prestaties en winst zijn niet langer de enige ingrediënten die tellen als je succesvol een bedrijf wilt leiden'', aldus de topman.

Sprengers: ,,Het zijn mooie woorden, maar toen ik daar op de vergadering stond werd het me ineens duidelijk. Het onderwerp leeft niet in de hoofden en harten van veel bestuurders. Waar hééft die mijnheer Sprengers het over, denken ze. Daar ben ik van geschrokken. Het viel me tegen. De publicatie van zo'n verslag is eenvoudig gedelegeerd naar een lager echelon. Een onderneming zorgt dat zij in de pas loopt en daarmee is het klaar.''

In een gesprek met financieel bestuurslid Jan Hommen zijn enkele maanden na afloop van de aandeelhoudersvergadering zaken recht gezet, zegt Sprengers. Philips heeft hem beleefd te woord gestaan, maar toezeggingen zijn niet gedaan. Het ziet er naar uit, aldus Sprengers, dat het milieuverslag van Philips ook in 2001 niet op tijd gereed zal zijn voor de aandeelhoudersvergadering.

Sinds 1995 groeien de duurzame spaartegoeden bovengemiddeld. Sprengers voorziet dat de groei komend jaar zal doorzetten, mede omdat de fiscus beleggers in zogeheten `groenfondsen' ook onder de nieuwe belastingwet tegemoet zal komen.

Maar ethisch beleggen is een rekbaar begip, erkent Sprengers. Een belegger kan een onderneming doorlichten aan de hand van milieu-eisen of sociale criteria, maar er zijn ook beleggers die de voorkeur geven aan bijvoorbeeld een bedrijf met veel vrouwen in de top. Ook deze categorie beleggers heeft niet alleen oog voor financiële doelstellingen.

Ongeveer 260 Nederlandse bedrijven die het milieu belasten zijn sinds 2000 verplicht een milieujaarverslag te publiceren. Ook sociale verslaglegging is sinds enige jaren verplicht, maar volgens Sprengers zijn de verslagen die nu worden uitgebracht ontoereikend, omdat bedrijven niet verplicht zijn te rapporteren over hun internationale activiteiten.

De Sociaal Economische Raad (SER) heeft een rapport opgesteld over maatschappelijk ondernemen. De SER pleit ervoor ondernemingen voorlopig vrij te laten in hun internationale verslaglegging, vooral omdat bedrijven nog op zoek zijn naar een goede manier waarop zij over hun ethiek kunnen rapporteren.

Sprengers is teleurgesteld. Hij toont een staatje waarin de zogeheten corperate milieuverslagen sinds 1993 zijn uitgezet. ,,Elk jaar komt er zo ongeveer eentje bij'', zegt hij. ,,Dat schiet niet op. Marktleiders als KLM, Philips en Unilever nemen nu het voortouw, maar de meerderheid doet niets als het niet verplicht is.''

Dit is het zevende deel in een eindejaarsserie.