Eilandbewoners

Jaren geleden, van '85-'86, hebben we een jaar in Birmingham gewoond. Dat ligt ongeveer in het midden van Engeland, verder van zee kun je hier niet wonen. Ik stapte er een keer in een lift en zei `hello' tegen mijn medeliftster.

,,Goodmorning'', zei ze vriendelijk, ,,Komt u uit Duitsland?''

,,Nee, ik kom uit Nederland'', zei ik.

,,Ik ben ook wel eens in Europa geweest'', vertrouwde ze me toe, ,,in Frankrijk, met vakantie.''

Stomverbaasd keek ik haar aan, ,,Waar denkt u dat u nu bent?''

,,Sorry'', zei ze toen, ,,ik bedoelde natuurlijk the Continent.''

Het was alsof ik een blauwtje liep: wij denken dat ze erbij horen, bij Europa, maar deze eilandbewoners denken dat niet. Hoe langer we in Birmingham woonden, hoe meer ik het gevoel kreeg dat dit eiland ergens midden in de oceaan ligt, of misschien wel vlak voor de kust van Amerika; en ook Australië en Nieuw Zeeland leken dichterbij dan het vasteland van Europa.

Het ligt aan de media. Iemand in Tasmanië hoeft, bij wijze van spreken, maar een scheet te laten en het staat hier in de krant. Maar als er in Nederland een Elfstedentocht gereden wordt weet niemand dat hier, behalve ik. Zo voelt het.

Nu wonen we aan de zuidkust van Engeland en nu lijkt Frankrijk wel iets dichterbij dan toen we in Birmingham woonden. Ik kwam hier een Engelsman tegen die in Hull gewoond heeft. ,,In het oosten van Engeland hebben we veel meer met de Nederlanders te maken'', zei hij mij vol begrip, ,,maar hier in het zuiden realiseert men zich niet altijd dat Nederland ook een buurland is.''

Voor me ligt ons vogelboek `Birds of Britain and Europe'. Dat is hier het normale spraakgebruik; alsof Groot-Brittannië niet bij Europa hoort... Ik word er een beetje triest van, maar mijn Britse vriend vindt het juist grappig. ,,Je kent toch de herkennningsmelodie van Radio 4?'' lacht hij. Ja, ik ken het, we horen het elke morgen om kwart voor zes: `Rule Britannia, Britannia rules the waves. Britons never ever shall be slaves.'

,,Waarom hebben jullie geen zin in Europa?'' vroeg ik hem, ,,het belang van samenwerken is jullie bekend, gezien The Commonwealth – de naam zegt het al!''

,,Dat is een makkelijke vraag'', zei hij, ,,in the Commonwealth maakten wij de dienst uit.''

Eén keer ben ik er echt boos om geworden. Dat was drie jaar geleden, tijdens de gekkekoeienziekte. De media hier maakten van de gelegenheid gebruik om eens goed het anti-Europagevoel aan te wakkeren. Zelfs de BBC. Woorden zoals `War with Europe' waren niet van de lucht. Ik was zo boos en zelfs een beetje bang dat het zou escaleren, dat ik een brief naar de BBC schreef, met het vriendelijke verzoek of ze wat strakker met hun woordgebruik konden zijn. Ik kreeg een keurig briefje terug, dat ze mijn verzoek terecht vonden en dat ze hun best zouden doen.

Het `regionale' karakter van de berichtgeving in Engeland is de Amerikaan Bill Bryson ook opgevallen. Hij formuleert het heel mooi in zijn boek `Notes from a Small Island' en weidt er twee bladzijden lang over uit. Samengevat zegt hij dat de Britten een geheel eigen gevoel voor afstand hebben. Wie hier de krant leest en televisie kijkt en daarop afgaat, zou denken dat Amerika ongeveer ligt op de plek van Ierland; Frankrijk en Duitsland in de buurt van de Azoren; en Australië ligt ergens waar het warm is, in het Midden-Oosten ofzo. Alle andere landen in de wereld bestaan niet echt, of zijn alleen per spaceship te bereiken.

Hoe het komt? Ik weet het niet. Het zal met de taalbarrière te maken hebben, denk ik, maar dat verklaart niet alles, want hoe kan het dan dat we in Afrika en Azië jarenlang genoten hebben van de uitstekende Worldservice van de BBC?

Vaak, als ik hier nieuwe mensen tegenkom, wordt me gevraagd wat ik nu van de EU vind. Verbaasd luisteren ze naar mijn Nederlandse mening en meestal doen ze er het zwijgen toe als ik besluit met te zeggen dat we het zo jammer vinden dat juist Engeland maar met tegenzin mee lijkt te doen.

,,Engeland zou zich beter bij de VS kunnen aansluiten dan bij een verenigd Europa'', hoorde ik hier vier jaar geleden zeggen. Ik dacht toen dat het een grap was. Tegenwoordig denk ik dat het geen gek idee zou zijn als de VS een buurland van ons werden, in plaats van dat tegenstribbelende Engeland. Dan kunnen ze samen lekker Engels lullen.