Een wesp die niet steken wil

Tv-presentator Bruno Vespa heeft zich gaandeweg ontwikkeld tot de hogepriester van de Italiaanse politiek. Iedereen die iets wil in de politiek, komt bij hem langs. Zijn kijkcijfers zijn uitstekend, voor een praatprogramma. En je weet dat je in de watten wordt gelegd. Want `vespa' mag dan Italiaans zijn voor `wesp', steken doet deze beroemde journalist nooit.

Tekenend voor de staat van de Italiaanse journalistiek is de zalvende manier van praten van Vespa, de eerbied waarmee hij zijn gasten bejegent, de schoten voor open doel die hij ze aanbiedt in een kennelijk tot in de details doorgesproken vragenlijst. Vespa is op de hand van de machtigen, of ze nu in de regering zitten of in de oppositie zijn. En hoe machtiger de gast, hoe nederiger de gastheer.

Van veel belangrijke ontwikkelingen heeft Vespa de primeur gekregen, want hij stelt toch nooit lastige vragen en als hij het wel doet, waarschuwt hij zijn gasten van tevoren. Premier Giuliano Amato kwam bij hem vertellen dat hij geen lijsttrekker zou zijn voor de centrum-linkse coalitie. Vakbondsleider D'Antoni kondigde bij Vespa aan dat hij een eigen partij zou oprichten. De linkse lijsttrekker Rutelli zette zijn programma uiteen in Porta a Porta voordat hij het de dag daarna op een persconferentie presenteerde, en zijn tegenspeler, oppositieleider Silvio Berlusconi, volgde een paar dagen later. ,,In de studio van Porta a Porta vinden meer politieke gebeurtenissen plaats dan in de Kamer van Afgevaardigden,'' schreef de Corriere della Sera. Vespa is altijd hoffelijk en niemand die daar ongevoelig voor is. ,,Je kan hem kritiseren wat je wil, maar dat is zijn kracht, zijn uitmuntendheid, zijn eeuwigheid.''

Vespa, die heel zijn leven binnen de staatsomroep Rai werkte en daar heeft geleerd zijn oor naar de politieke bazen te laten hangen, hoorde vroeger bij de kring van de christen-democratische leider Arnaldo Forlani. Die beroemde zich erop urenlang te kunnen praten zonder iets van substantie te zeggen. Hij begon zijn persconferenties vaak met de uitspraak: ,,Jongens, indringende vragen, ontwijkende antwoorden.''

Dat past volledig in de stijl van Vespa. Een interview met hem is vooral een ceremonie waarbij de gast met alle égards wordt behandeld. Soms gebeurt dat zo overdreven dat de betrokkene zich schaamt. Gianfranco Fini, leider van de rechtse Nationale Alliantie, heeft zich eens gedistantieerd van de ,,overdreven loftuitingen'' die Vespa over hem heen stortte.

Hoe ver Vespa gaat, bleek vorige week, toen hij oppositieleider Berlusconi op bezoek kreeg. De mediamagnaat zou zijn verkiezingsprogramma uiteenzetten en de openbare werken illustreren die een kabinet onder zijn leiding zou uitvoeren: autowegen, bruggen, metro's. Het was allemaal met dun potlood op een grote kaart ingetekend, zodat Berlusconi schijnbaar spontaan alles met een viltstift kon uittekenen. De bedoelde boodschap was duidelijk: deze self made man die een van de rijkste mensen ter wereld is geworden, kent zijn zaakjes tot in de details. Maar in werkelijkheid was Berlusconi bang dat zijn geografische kennis onvoldoende zou zijn.

Dit incident leidde tot schimpscheuten en steken onder water, maar een ander onderdeel van de `Berlusconi-show' bij Vespa riep fellere kritiek op. Berlusconi had gezegd dat president Carlo Azeglio Ciampi te veel aandacht besteedde aan de extreem-rechtse leider Jörg Haider, die eerder deze maand zijn kerstboom is komen aanbieden aan de paus. In een onderbreking van dit programma, dat 's middags wordt opgenomen, liet Berlusconi's woordvoerder hem de boze reacties zien die meteen door persbureaus waren opgetekend. Het ligt erg gevoelig, want Berlusconi's bondgenoten van de Lega Nord sympathiseren met Haider. Vespa toonde begrip, verlengde de onderbreking voor overleg met Berlusconi en zijn woordvoerder, en gaf Berlusconi in de tweede helft van zijn programma de kans om zijn uitspraak te corrigeren. Volgens Vespa opnieuw een bewijs dat hij flexibel is en zich door niemand de wet laat voorschrijven – al begreep niet iedereen die redenering.