Ziekenhuisjes op wielen

Tussen de ziekenhuizen in Delfzijl, Winschoten en Stadskanaal pendelen sinds kort twee vrachtwagens. Eén voor hartcatheterisatie, de ander voor het maken van mri-scans.

Twee trucks staan enkele keren per week bij drie ziekenhuizen in Oost-Groningen: Delfzicht in Delfzijl, Sint Lucas in Winschoten en Refaja in Stadskanaal. Dat scheelt enorm in wachttijden en is handig voor patiënten en personeel. ``Voorheen namen we hartpatiënten voor een katheterisatie mee naar een ziekenhuis in Groningen of Emmen'', vertelt cardioloog Pé Twisk van ziekenhuis Delfzicht. ``Heen met de taxi, terug met de ambulance. Dat was lastig, voor ons maar vooral voor de patiënten. Het was ook duur. De cardiotruck kostte ook een lieve duit, maar dat halen we er in een paar jaar wel uit. De medische vrachtwagens zijn voor zeven miljoen gulden door de drie ziekenhuizen gekocht.''

Bij een hartkatheterisatie of angiografie krijgt de patiënt via een slangetje (katheter) dat via een sneetje in de lies door de slagader naar het hart wordt opgeschoven contrastvloeistof in de slagaders rond het hart gespoten. Daardoor worden de bloedvaten van het hart zichtbaar op een beeldscherm en vastgelegd op film. Voor zo'n katheterisatie is de grootst mogelijke hygiëne vereist. De cardiotruck is daarom luchtdicht afgesloten. Geen stofje komt erin. Ventilatie, vochtigheid en temperatuur worden door computers geregeld. De cardiotruck krijgt krachtstroom van het ziekenhuis waarvoor hij staat geparkeerd. Bij stilstand kan de truck `uitbuiken'. Beide lengtewanden schuiven een eindje naar buiten: een hypermoderne operatiekamer van voldoende omvang ontstaat.

Personeel en patiënt komen via een sluis de vrachtwagen binnen. De ziekenhuizen hebben een overdekt perron aangelegd, zodat je droog en tochtvrij uit het ziekenhuis de oplegger in stapt. Zowel de cardio- als de MRI-truck heeft, voor wie niet kan lopen, een beddenlift. Bij een MRI-onderzoek schuift de patiënt in een soort koker die magnetische velden en radiogolven uitzendt. Het lichaam van de patiënt `verstoort' de aangelegde magneetvelden, vooral doordat het watergehalte van de organen en weefsels varieert. Een computer zet de gemeten signalen om in doorsneden van het lichaam. Voordeel van MRI boven röntgen is dat het ook zachte lichaamsdelen zichtbaar maakt en dat er geen radio-actieve straling wordt gebruikt.

eigen generator

De cardiotruck is een primeur voor Nederland, maar de MRI-truck, die over een eigen generator beschikt, rijdt al een tijdje in Oost-Groningen. ``Het verschil is dat we hem tot voor kort huurden'', zegt radioloog Roel Mus van Delfzicht. ``Toen hadden we hem eens in de maand, nu elke week een dag. De lange wachttijden kunnen we nu wegwerken. Volgende stap zou een digitale telefoonverbinding voor foto's moeten zijn tussen de drie ziekenhuizen onderling en met de grote ziekenhuizen in Groningen en Emmen.''

``In Stadskanaal'', vervolgt Mus, ``hebben ze een grote pijnkliniek. Soms zou het handig zijn om een scan van hals- of ruggenwervels daar ook even te laten bekijken. Omgekeerd zouden wij foto's uit Stadskanaal kunnen bekijken van bijvoorbeeld prostaat en blaas. Nu moet je een afdruk maken en die opsturen. Daar moet een patiënt dan op wachten, terwijl het technisch al mogelijk is om on-line mee te kijken. Dan roep je met een druk op het toetsenbord de foto's van een ander ziekenhuis op. Daar heb je geavanceerde software voor nodig die een paar miljoen kost. We hopen dat nog eens met rijkssubsidie te kunnen betalen. Je zou er de afdrukkosten weer mee uitsparen.''

De cardiotruck en de MRI-truck zijn nog een paar dagdelen te huur voor belangstellende ziekenhuizen. De afdeling radiologie van het Martiniziekenhuis in Groningen zag een paar jaar geleden wel iets in zo'n truck. ``We hadden toen te weinig capaciteit,'' herinnert radioloog Johan van der Laan zich, ``maar inmiddels zijn de wachttijden niet meer zo lang. Die truck hebben we niet meer nodig.''

Van der Laan krijgt wel eens foto's uit Delfzijl onder ogen. ``In tachtig procent van de gevallen gaat het om protocollair onderzoek, waarbij geen grote haast is. Voor een foto van een gescheurde spier is een on-lineverbinding niet echt nodig. Per bode versturen gaat snel genoeg. Bovendien zitten radiologen niet de hele dag naar hun beeldscherm te turen. Je bent niet meteen paraat als er een foto binnen zou komen en ik wil ook niet steeds tijdens mijn werk gestoord worden door een foto uit Delfzijl. Alleen in grote haast zou het nuttig zijn, bijvoorbeeld bij een tumor.''

On-line contact lijkt cardioloog Twisk van Delfzicht juist heel handig voor het contact met cardiologen en hartchirurgen van het Academisch Ziekenhuis te Groningen. ``Maar een angiogram bevat bewegende beelden en dat vereist in gedigitaliseerde vorm zoveel bytes, dat het voor overleg niet snel genoeg verzonden kan worden. In de toekomst kan dat ongetwijfeld wel. Dat zullen wij dan ook zeker gaan doen.''